اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٦٢ - در بيان اينكه توبه به منزله طهارت باطن انسان است

حكم است.

شارح در شرح اين مطلب مى‌گويد: مشاهده حكم عبارت از اينست كه بنده در عالم وجود هيچ مؤثرى جز خدا نبيند و هيچ حكم و اثر و فعلى را جز از آن او نداند، در اين مرتبه است كه بنده در عيان معناى آيه شريفه:

«كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ».

ترجمه: «هر چيزى هالك و از بين رفتنى است مگر وجه ذات اقدس حق و حكم تنها از آن او است.» را محقق مى‌بيند.

مى‌گويم احتمال دارد كه مراد از لطيفه اول، مفهوم اين آيه شريفه باشد:

ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ‌ آنچه از خوبى‌ها و نيكى‌ها به تو رسد از ناحيه حضرت حق است و آنچه از گناهان و بديها به سراغت آيد از نفس خود تو است، و از لطيفه دوم مفهوم اين آيه باشد: «قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» بگو همه از جانب پروردگار است.

او مى‌گويد توبه عوام از زياد بها دادن به اطاعت و عبادات است كه اين امر آدمى را به سه چيز دعوت مى‌كند، يكى اينكه بنده نعمت پوشيده داشتن گناه از طرف حق تعالى و مهلت دادن او را انكار مى‌كند و ديگر اينكه با توبه‌اش خود را از خدا طلبكار مى‌داند. و سوم اينكه خود را از خدا بى‌نياز بشمارد كه اين عين جبروت و سركشى بر ذات حق تعالى است.

در معناى اين سخن مى‌گويم كه عوام از مردم توبه را از حسنات خود