اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٢٩ - فصل دوم در عبرت و تفكر در اين امر

را در يابد و از خداوند آن‌چنان كه شايسته او است حيا نمايد، از شرمسارى روزى كه بنده با همه اعمال و رفتار خود بر ذات پاك حضرت ذو الجلال عرضه مى‌شود و از عذاب آن روز نجات مى‌يابد. در اين زمينه از امام صادق ٧ حديثى رسيده كه خلاصه‌اش چنين است كه اگر مردم از حياء عرضه بر خداوند در آن روز خبر مى‌داشتند در آبادى‌ها مسكن نمى‌گزيدند و به كوهها پناه مى‌بردند و از خوردن و آشاميدن مگر بقدر ضرورت لب فرومى‌بستند.

و اگر بخواهى بدانى كه چرا حياء و شرمسارى آن روز بدين- گونه است، پس بدانكه شدت حياء ثمره شدت قبح و زشتى عمل و بسيارى آن است، و شدت قبح، اسبابى دارد كه جميع اسباب آن بحدى كه از شماره افزون است در قبايح اعمال بنده نسبت به خالقش موجود است.

و اگر بخواهيم حقيقت اين مطلب را دريابيم قبايح اعمال بنده نسبت به آفريدگارش را با همين ميزانى كه بين مردم معمول است مقايسه مى‌كنيم.

آدمى اگر نسبت به كسى كار خلافى انجام دهد هر اندازه كه آن عمل نزد عقلا قبيح باشد او هم از آن‌كس حياء مى‌كند ولى اگر آن فرد از آشنايان انسان باشد هم قبح عمل زيادتر و هم حياء و شرمسارى خاطى بيشتر خواهد بود و باز اگر طرف از بزرگان قوم باشد درجه قبح و حياء بيشتر خواهد بود و هر چه جلالت و بزرگى او بيشتر باشد قبح عمل و حياء فاعل آن بيشتر خواهد بود تا به بزرگترين فرد در عالم برسيم، حال اگر فرض كنيم كه اين عمل قبيح نسبت به كسى انجام گرفته كه براى‌