اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٢٢٩ - فصل«در علاج خوف»

قسم چهارم خوف و ترسى است كه آدمى را از محرمات شرعى بدور داشته و بر عمل به واجبات شرعى وادارد.

و به يك اعتبار خوف را مى‌توان به ناقص و معتدل و زايد وصف نمود:

خوف ناقص خوفى است كه دل را بدرد آورد و اشك را جارى سازد ولى در مقابل محرمات و شهوات نتواند مانع انسان شود و آدمى را بر مجاهده و انجام عبادات برنينگيزاند، و هرگاه آيه‌اى يا روايتى در وصف جهنم و شدت عذاب آن بشنود بگريد و چون بگذرد اثر آن از بين برود و او را مانع و رادع نباشد مثل رقت قلبى كه در زنها هست، اين خوف خوفى ناقص است، و بخاطر ضعف اثر آن وجودش مثل عدم آن هست و عامه مردم چنين هستند.

خوف معتدل خوفى است كه انسان را به انجام اعمال نيك و تقوى و جهاد با نفس برانگيزاند و اين خوف در همه درجات آن نافع و سودمند و براى آن ثوابهاى فراوان است.

و خوف زايد خوفى است كه به يأس و نااميدى منتهى شود و آدمى را از عمل بازبدارد و يا اينكه به مرگ و هلاكت انسان و يا اخلال عقل او منجر شود و چنين خوفى از همه اقسام آن نهى شده است و علت اين نهى اينست كه خوف في نفسه از فضايل نيست تا هر چه بيشتر شود بهتر باشد بلكه خوف يك نقص است و اگر مى‌بينيم كه در زمره فضايل قرار گرفته بخاطر اينست كه بواسطه آن نقص مهمترى رفع مى‌شود و چون چنين است اگر اين خوف از حد خودش تجاوز نمود بگونه‌اى كه در رفع آن نقص ديگر كارساز نبود يا بر آن افزود قبيح خواهد بود.