اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٣٦٤ - قوله تعالى الحمد لله

و جمالى كه يافت شود اثرى از آثار جمال او، و هر خيرى كه در اين عالم هست از آثار فيض او است. و اينكه پس از كلمه الحمد لفظ مقدس اللّه آورده شده نه نام ديگرى از نامهاى پروردگار، گويا به علت اختصاص هر حمد و ستايشى بذات اقدس حق اشاره دارد، زيرا «اللّه» اسم است براى ذاتى كه مستجمع جميع صفات كمال است كه از جمله اين صفات كمال، يكى هم انحصار جمال و خير در او است، در حقيقت معناى جمله «الحمد للّه» اين مى‌شود كه هر چه حمد و ستايشى هست از آن كسى است كه مستجمع جميع كمالات و خيرات است، زيرا هر كمال و خيرى كه در اين عالم هست از او و براى او است، و ظاهر اينست كه مراد از اين جمله انشاء و ايجاد ثناء و ستايش باين لفظ است بنابراين معناى الحمد للّه اين خواهد بود كه ذات اقدس حق را بجميع ثناها و ستايش‌ها حمد مى‌گويم و مى‌ستايم.

از طرف ديگر اين جمله بيانگر اين حقيقت است كه هر چه ثنا و ستايش در اين عالم هست در واقع بازگشتش بذات بارى‌تعالى است گرچه آن‌كس كه حمد و ثنا مى‌گويد خود باين حقيقت توجه نداشته باشد، بيان مطلب اينكه كسى كه مثلا زيد را بخاطر احسانى كه نسبت به او نموده مى‌ستايد، اين ستايش بخاطر اينست كه او زيد را منعم خود مى‌داند، درحالى‌كه منعم حقيقى در جميع نعمتها ذات بارى‌تعالى است، چنانكه در دعاء صحيفه مى‌خوانيم:

و أنت من دونهم ولىّ الاعطاء لذا تمام ستايشها و ثناها بذات پاك او برمى‌گردد.

و اما روايات و اخبارى كه در زمينه سپاسگزارى از كسى كه نسبت‌