افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤٤ - ارزش قرآن

(به كفار) بگو (قرآن افسانه و ساخته پرداخته من و ديگران نيست، بلكه) فروفرستاده كسى است كه اسرار آسمان ها و زمين را مى داند، او فرزندى اختيار نكرده و شريكى ندارد تا در نظم عالم و يا عبادت شريك او باشند. مشركين بت ها را به اين بهانه مى پرستند كه نماد و نمونه ملايكه هستند و ملايكه دختران خداوند هستند.

«وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً». (سوره فرقان، آيه ٢). او همه چيز را به تنهايى آفريده و همه را اندازه گيرى فرموده است.

مى‌شود بگوييم تقدير و اندازه گيرى اشياء گاهى در علم خالق است، و گاهى در فعل خارجى و وجود اشياء، بنابر اين گاهى تقدير هرچند در رتبه متأخر از وجود اشياء است، مانند آيه فوق و مانند آيه‌ «الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى، وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى‌».[١] (سوره اعلى، آيات ٢ و ٣). و مانند: «وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ». (سوره يس، آيه ٣٩). و مانند: «إِنَّا كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ».[٢] (سوره قمر، آيه ٤٩). و آيات ديگر. و ممكن بعضى از اين هردو نوع را بيان كند.

و دليل تقدير علمى كه مقدم بر خلق اشياء در خارج است كه مرتبه قدر را بر قضا مقدم مى باشد، برخلاف پندار متكلمين و فلاسفه و شهرت عاميانه كه مى گويند «قضا و قدر» در حالى كه مسلما مرتبه قدر و تقدير مقدم بر قضا و امضاء است. در اين مورد به كتاب صراط الحق مراجعه شود.

بلكه مى‌شود به تقدير خارجى كه مقدم بر خلق و ايجاد باشد نيز قايل شد؛ مانند آياتى كه از منى و علقه و مضغه و استخوان و گوشت جنين انسان يادآورى مى‌كند كه نسبت به خود

[١] - همان خداوندى كه آفريد و منظم كرد، و همان كه اندازه‌گيرى كرد و هدايت نمود.

[٢] - البته ما هر چيز را به اندازه آفريديم.