هند زن یزید وقتی که از ماجرا آگاه شد خود را در لباس مخصوص مستور کرد و از اندرون خانه به مجلس مردان آمد و گفت: آیا این سر حسین فرزند فاطمه است؟ یزید گفت: آری، سر حسین فرزند فاطمه است. تو برای او گریه و عزاداری کن. خدا بکشد ابن زیاد را که در کشتن او تعجیل کرد. (طبری، جلد ٤، ص ٣٥٦).

به نظر من از اینها بالاتر اینکه معاویه پسر یزید خود را از خلافت خلع کرد و بر یزید و بر معاویه لعنت فرستاد و حق را به جانب حسین علیه السلام و علی علیه السلام داد. علیهذا بزرگترین اثر حادثه کربلا این بود که پرده نفاق را درید و حساب سلطنت عملًا از حساب دین جدا شد؛ و اگر حادثه کربلا نبود، امویین به نام دین بر مردم حکومت میکردند و البته این چسبیدن آنها به دین، در نظر عدهای آنها را تبرئه میکرد و در نظر عده بیشتری دین را ملوّث مینمود.

حداقل اثر قیام حسینی این بود که میان خلفا و دین برای همیشه تفکیک شد.

یکی دیگر از آثار این بود که درجه محبوبیت امام حسین فوق العاده بالا رفت، واقعاً «شهید امت»، «قهرمان فداکاری» در جهان اسلام شناخته شد، به صورت نیرویی مقدس درآمد، مصداق «انَّ الَّذینَ امَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَیجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً» [١] شد. امام خود در روز عاشورا- به نقل طبری، ج ٤، ص ٣٤٦، و مقتل خوارزمی، جلد ٢، ص ٣٤- فرموده است:«وَایمُ اللَّهِ انِّی لَارْجُوا انْ یکرِمَنِی اللَّهُ بِهَوانِکمْ» [٢].

٣٧. به عقیده آقای صالحی آنجا که امام از تسلیم امتناع میکند، تسلیم به ابن زیاد مراد است و این غیر از بیعت با یزید است. به عقیده ایشان امام حاضر بود با یزید بیعت کند ولی حاضر نبود تسلیم بلاشرط ابن زیاد شود، زیرا قطع داشت که او را ذلیلانه میکشد.

٣٨. آقای غفاری در مقدمه بررسی تاریخ عاشورا پس از طرح یک سلسله سؤالها از این قبیل که آیا عمل اباعبداللَّه فرار از بیعت بود یا اجابت دعوت کوفیان و یا قیام و نهضت و ثوره و انقلاب، خود شقّ سوم را انتخاب میکند و مدعی میشود مقدمات و عللی پیدا شده بود که ایجاب میکرد امام قیام و اقدام کند و دلایل و قرائنی دردست

[١]. مریم/ ٩٦. [آنان که ایمان آورده و عمل شایسته کردهاند خداوند دوستی آنان را در دل دیگران اندازد.][٢]. [و به خدا سوگند من امید دارم که خداوند مرا با خواری شما گرامی دارد.]