مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٨ - نیروی اجتماعی علی علیه السلام و برنامه مبارزه معاویه با آن

پیش بینیها بود.

معاویه مُرد و علاوه بر حیف و میل اموال و غصب مناصب که از زمان عثمان شایع شده بود، چند سنت سوء هم باقی گذاشت:

الف. لعن و سبّ علی علیه السلام.

ب. پول خرج کردن و وادار کردن به جعل حدیث علیه علی علیه السلام و به عبارت دیگر استخدام عامل روحانیت به وسیله علمای سوء، علاوه بر استخدام عامل دیانت از راه قتل عثمان (قصه سَمُرة بن جُندَب و آیه:«وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یشْری نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ» [١]).

ج. کشتن بیگناهان بدون تقصیر که در اسلام سابقه نداشت و از بین بردن احترام نفوس و بریدن دست و پا و به نیزه کردن سر، مثل سر عمروبن حمق خزاعی.

د. مسموم کردن و عمل ناجوانمردانه مسموم کردن را معمول کردن که عملی است که با مروّت و انسانیت هم سازگار نیست، و بعد خلفای دیگر هم از او پیروی کردند.

معاویه امام حسن علیه السلام و مالک اشتر و سعد وقّاص و عبدالرحمن بن خالدبن ولید را که بهترین نصیر او بود، مسموم کرد.

ه. اینکه خلافت را در خاندان خود موروثی کرد [٢] و یزیدی را که هیچ گونه لیاقت نداشت ولیعهد کرد.

و. دامن زدن به آتش امتیاز نژادی و فضیلت عرب بر عجم و قریش بر غیرقریش.

از این کارها، لعن وسبّ علی و حتی جعل حدیث و ولایتعهد یزید، سوء تدبیر معاویه شمرده میشود.

یزید مردی جاهل و سبکسر بود. خلیفه زادگانی که مُرشَّح برای خلافت بودند میبایستی مدتی تعلیم و تربیت شوند که لااقل برای زعامت آماده شوند (همان طوری که عباسیین میکردند). یزید در بادیه نشو و نما یافته و بیخبر از دنیا و آخرت،

---

[١]. بقره/ ٢٠٧.[٢]. و به این ترتیب آرزوی دیرین حزب اموی که ابوسفیان در خانه عثمان گفت: «یا بَنی امَیةَ! تَلَقَّفوها تَلَقُّفَ الْکرَةِ، اما وَالَّذی یحْلِفُ بِهِ ابوسُفیان ... مازِلْتُ ارْجوها لَکمْ وَلِتَصیرَنَّ الی صِبْیانِکمْ وِراثَةً» محقق شد و خود معاویه هم باور نمیکرد محقق شود، و البته امام حسین بیش از هرکس از این منویات آگاه بود و میدید که دارند مثل گوی با آن بازی میکنند و به کودکان خود به وراثت میدهند. قیام حسین علیه السلام در برابر عملی شدن افکار حزب اموی بود.