به پای احترام جان نمیرسد. شما اگر بناست از این دو احترام یکی را فدای دیگری کنید، باید مال را فدای جان کنید، و در آن وقت اگر وارد زمین غصبی شوید نه تنها گناهی مرتکب نشدهاید بلکه ثوابی مرتکب شدهاید، اطاعتی کردهاید.

مرز امر به معروف و نهی از منکر

در باب امر به معروف و نهی از منکر، این مسأله مطرح است که مرز این کار کجاست؟ بنده و شما که باید امر به معروف و نهی از منکر کنیم، تا کجا باید جلو برویم؟

یک وقت است که امر به معروف و نهی از منکر میکنیم و هیچ گونه آسیب و خطری متوجه ما نیست، اگر نکنیم فقط تنبلی کردهایم؛ حقیقت را میگوییم بدون اینکه اگر بگوییم خطری متوجه ما شود، نهی از منکر میکنیم بدون اینکه خطری متوجه مال، آبرو و جان ما شود. تا اینجا را همه قبول میکنند. اما اگر به اینجا رسید که اگر بنا شد من امر به معروف و نهی از منکر بکنم ضرری به مال من میرسد، بکنم یا نه؟ اگر امر به معروف و نهی از منکر کنم ضرری به حیثیت و آبروی من میرسد، به من فحش میدهند، مرا کتک میزنند، آبرویم را میبرند، به من تهمتها میزنند، بکنم یا نه؟ اگر امر به معروف و نهی از منکر کنم جانم در خطر قرار میگیرد، کشته میشوم، بکنم یا نکنم؟

اگر امر به معروف و نهی از منکر کنم علاوه بر خودم جان عزیزانم در خطر است، خاندانم هم به اسارت میرود، بکنم یا نکنم؟.

اینجا ممکن است کسی بگوید بعضی از علمای اسلام گفتهاند مرز امر به معروف و نهی از منکر آنجاست که خطری در کار نباشد، ضرری در کار نباشد، به آبرو و به جانت و حتی به مالت صدمهای وارد نیاید، به بدنت صدمهای وارد نشود. درواقع ارزش امر به معروف و نهی از منکر را پایین آوردهاند، گفتهاند: امر به معروف و نهی از منکر باید کرد اما نه تا آنجا که آبروی تو هم در خطر باشد؛ یعنی اگر پای آبرو و پای امر به معروف و نهی از منکر در میان بود، امر به معروف و نهی از منکر را رها کن، به آبرویت بچسب!.

البته من قبول دارم که آبرو در اسلام محترم است. بدون شک آبرو و بدن مؤمن احترام دارد. شما حق ندارید بدون موجب یک زخم کوچک در بدنتان ایجاد کنید، حق ندارید بدون موجب بر بدن خودتان دیهای وارد کنید، تا چه رسد به اینکه کاری کنید که جانتان به خطر بیفتد. در اینکه انسان نباید بدون جهت جان خود را به خطر