تبلیغ با وصول و با ایصال معنی نزدیک دارد. در زبان عربی در خیلی موارد، ظرافتها و لطافتهایی است که اینها را ما مثلًا در زبان فارسی خودمان- با اینکه زبان شیرین و وسیعی است- نمیبینیم. ما در زبان عربی کلمه «ایصال» داریم، کلمه «ابلاغ» هم داریم. معنی «ایصال» چیست؟ مثلًا اگر بگوییم پارچهای را ایصال کردم، یعنی آن را رساندم. «ابلاغ» در فارسی یعنی چه؟ اگر بگوییم فلان چیز را ابلاغ کردم، باز میگوییم یعنی رساندم. در فارسی در مورد هر دوی اینها کلمه «رسیدن» و «رساندن» به کار برده میشود، ولی در زبان عربی «ایصال» را به جای «ابلاغ» نمیشود به کار برد و «ابلاغ» را هم به جای «ایصال» نمیتوان به کار برد. «ایصال» معمولًا در مورد رساندن چیزی به دست کسی یا در حوزه کسی است، یعنی در مورد امور جسمانی و مادی به کار میرود. اگر کسی بخواهد پاکتی را به شخص دیگری برساند، در اینجا کلمه «ایصال» را به کار میبرند. یا اگر کسی پیش شما امانتی دارد (امانت مادی) و شما این امانت را به او برسانید، اینجا میگویند امانت را به صاحبش ایصال کرد.

ولی ابلاغ، در مورد رساندن یک فکر و یا یک پیام است، یعنی در مورد رساندن چیزی به فکر و روح و ضمیر و قلب کسی به کار میرود. و لهذا محتوای ابلاغ نمیتواند یک امر مادی و جسمانی باشد، حتماً یک امر معنوی و روحی است، یک فکر و یک احساس است و به عبارت دیگر معمولًا ابلاغ را در مورد پیامها و سلامها و امثال اینها به کار میبرند، میگویند: ابلاغ پیام کرد، ابلاغ سلام کرد. وقتی که ابلاغ پیام میکند یعنی فکری را، پیغامی را به دیگران میرساند، و هنگامی که ابلاغ سلام میکند، ابلاغ احساسات میکند، ابلاغ عشق میکند. در مورد چنین چیزهایی کلمه «تبلیغ» و «ابلاغ» به کار میرود، و قرآن کریم این کلمه را در مورد رسالات که عبارت است از پیامها به کار برده است.

پس تبلیغ یعنی رساندن یک پیام از کسی به کس دیگر. کلمه «پیامبر» و «پیغامبر» که در زبان فارسی آمده است، ترجمه کلمه «رسول» است که به معنی مبلّغ رسالت میباشد. کلمه «رسالت» از کلماتی است که سرنوشت خوبی پیدا کرده است. البته ما فارسی زبانها (و تا اندازهای عربی زبانها) به چیزهایی «رساله» میگوییم که با آن مفهومی که «رسالت» در قرآن دارد متفاوت است. معمولًا جزوهها و نوشتههای کوچک را که حجمشان به اندازه یک کتاب نیست «رساله» میگویند و حال آنکه