مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٣٣ - حماسه حسینی

ملی را تقویت میکند و چند چیز دیگر است که آن را تضعیف میکند.

اما عوامل تقویت:

الف. عشق و ایده آل (البته عشق به اصول عالی انسانیت نه عشقهای فردی و نژادی).

ب. فقر (استغناء): اسْتَغْنِ عَمَّنْ شِئْتَ ....

ج. غیرت.

د. تحمّل و بردباری.

ه. کسب حلال.

و. شرکت کردن در فعالیتهای خلّاقه.

اما عوامل تضعیف شخصیت:

الف. ترس.

ب. گدایی و سؤال (کلّ بر دیگران بودن به هر شکل). هر نوع کامیابی و موفقیتی که بدون کوشش تحصیل شود گدایی است. (اقبال شناسی ص ٧٠).

ج. بردگی و ذلت به هر شکل و صورت، اعمّ از اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، اخلاقی.

د. غرور نژادی یا نسب پرستی. غرور نژادی و تفاخر به اصل خانوادگی که در میان افراد بشر فواصلی ایجاد میکند و مباین ارزش ذاتی است باید محو و نابود شود.

(اقبال شناسی ص ٧٤).

٣١. اقبال میگوید (ص ٨٢ اقبال شناسی):

«هر جامعهای که بخواهد از آرامش و سعادت برخوردار شود باید «خودی»دسته جمعی و اجتماعیاش را رشد دهد و آن را به مرحله کامل برساند و حصول این منظور در سایه حفظ و حراست ترادیسیونها امکان پذیر است. اگر بخواهیم به نقش مهمی که ترادیسیونها یعنی سنن و نظامات و مراسم، در حیات دسته جمعی ایفا کرده توجه کنیم بایستی به تاریخ قوم یهود مراجعه کنیم. این فرقه کوچک در طول اعصار و قرون گذشته در تمام کشورها تحت فشار زیست کرده و چه بسا ادواری را پشت سر گذاشته که مشرف بر انهدام بوده است. با این حال قوم جهود از این طوفانها جان بدر برده و بقای خودش