جنبهاش بحث کردیم که این عنصر چه اندازه تأثیر داشته است، محرّک و باعث بوده است، انگیزه حسینی بوده است. ولی غیر از این، مطلب دیگری هم هست و آن اینکه در این نهضت چقدر امر به معروف و نهی از منکر عملًا صورت گرفت؟ وجود مقدس حسین بن علی علیه السلام [در این نهضت عملًا یک آمر به معروف و ناهی از منکر بود] و از او بیشتر، بعد از شهادت اباعبداللَّه علیه السلام اهل بیت بزرگوار آن حضرت، از بعد از روز عاشورا، از همان روز یازدهم و حداقل از روز دوازدهم به عنوان یک گروه امر به معروف و نهی از منکر درآمدند و تا پایان این ماجرا هر جا که بودند امر به معروف و نهی از منکر کردند. آنها هرگز به صورت یک جمعیت شکست خورده درنیامدند. آنها هم مثل خود اباعبداللَّه، پایان کار را زنده ماندن یا کشته شدن نمیدانستند که بگویند مطلب این بود که حسین زنده بماند و به خلافت برسد یا حداقل در گوشهای برود زندگی کند، پس حالا که حسین کشته شد مطلب تمام شد؛ نه، آنها دنبال همان هدف حسینی بودند. کشته شدن اباعبداللَّه، از یک نظر برای آنها آغاز کار بود نه پایان کار. و چقدر زیبا و جالب توجه است وضع اهل بیت پیغمبر! و راستی وقتی انسان اینها را تجزیه و تحلیل میکند، در مقابل این عظمت و زیبایی، در مقابل این قوّت، در مقابل این قدرت روح، در مقابل اینهمه ایمان و یقین، در مقابل اینهمه شجاعت روحی غرق در حیرت میشود و جز اینکه در مقابل آنها سر تعظیم فرود آورد کار دیگری نمیتواند بکند. تا آخرین لحظه تبلیغ کردند، نهی از منکر و امر به معروف کردند، دعوت به اسلام کردند. محبت و بلکه معرفت علی علیه السلام و اهل بیت پیغمبر اساساً در همه شام وجود نداشت؛ یعنی کسی آنها را نمیشناخت، و اگر هم میشناختند به صورتهای بسیار زشتی میشناختند. ولی ببینید اهل بیت پیغمبر چه کردند؟! فقط یک نمونهاش را عرض میکنم و بعد وارد مطالب دیگری میشوم.

وارد شدن زینب ( سلام اللَّه علیها ) به مجلس ابن زیاد

میدانیم که روز عاشورا وضع به چه منوال بود، و شب یازدهم را اهل بیت پیغمبر چگونه برگزار کردند. روز یازدهم جلّادهای ابن زیاد میآیند اهل بیت را سوار شترهای بیجهاز میکنند و حرکت میدهند، و اینها شب دوازدهم را شاید تا صبح یکسره با کمال ناراحتی روحی و جسمی طی طریق میکنند. فردا صبح نزدیک دروازه کوفه میرسند. دشمن مهلت نمیدهد. همان روز پیش از ظهر اینها را وارد شهر