«حَرْفُ الشَّی ءِ طَرَفُهُ ... وَتَحْریفُ الشَّی ءِ امالَتُهُ کتَحْریفِ الْقَلَمِ. وَ تَحْریفُ الْکلامِ انْ تَجْعَلَهُ عَلی حَرْفٍ مِنَ الْاحْتِمالِ یمْکنُ عَلَی الْوَجْهَینِ. قال عَزَّوَجَلَّ: یحَرِّفونَ الْکلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ ... وَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ ...» [١].

در تفسیر امام فخررازی جلد ٣ صفحه ١٣٤ ذیل آیه ٧٥ از سوره بقره میگوید:

«قالَ القَفّالُ: التَّحْریفُ: التَّغییرُ وَالتَّبْدیلُ، وَأصْلُهُ مِنَ الْانْحِرافِ عَنِ الشَّی ءِ وَالتَّحْریفِ عَنْهُ، قالَ تَعالی: إلّامُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ اوْمُتَحَیزاً إلی فِئَةٍ. وَالتَّحْریفُ هُوَ إمالَةُ الشَّی ءِ عَنْ حَقِّهِ. یقالُ: قَلَمٌ مُحَرَّفٌ إذا کانَ رَأْسُهُ قَطُّ مائِلًا غَیرَ مُسْتَقیمٍ. قالَ القاضی: إنَّ التَّحْریفَ إمّا أنْ یکونَ فِی اللَّفظِ أوْ فِی الْمَعْنی. وَ حَمْلُ التَّحْریفِ عَلی تَغْییرِ اللَّفْظِ أوْلی مِنْ حَمْلِهِ عَلی تَغْییرِ الْمَعْنی ...» [٢].

تحریف لفظی به این است که مثلًا لفظی کم یا زیاد میکنند و یا کلمه یا جملهای را پس و پیش کنند و به هرحال معنی را کم یا زیاد [کنند] یا تغییر دهند. خطر بزرگ در تحریفاتِ مغیر معنی است.

این گونه تحریفات در کتب و نوشتهها زیاد است حتی در متن اشعار خصوصاً آنجا که به اصطلاحْ مصحّح «شدرسنا» میکند.

مولوی در یکی از اشعار خود گفته است:

[١]. [حرفِ یک چیز طرف و کنار آن است ... و تحریف یک چیز کج کردن آن است مانند کج کردن و مایل ساختن قلم. و تحریف سخن آن است که آن را بر یکی از دو طرف احتمال حمل کنی درحالی که امکان هر دو معنی را دارد. خدای عزوجل فرموده: سخن را از جای خود تحریف میکنند ....][٢]. [قفّال گفته: تحریف، تغییر دادن و عوض کردن است، و ریشه آن از منحرف شدن از چیزی است. خدای متعال فرموده: جز اینکه بخواهد برای جنگ جا عوض کند یا در گروهی جای گیرد. و تحریف، کج کردن و مایل ساختن چیزی از محل شایسته آن است. گفته میشود: قَلَمٌ مُحَرَّفٌ، یعنی قلمی که سرش کج شده است. قاضی گفته: تحریف گاه در لفظ است و گاه در معنی. و تحریف را تغییر در لفظ بگیریم بهتر است از تغییر در معنی ....]