و بین وسائل الایمان و وسائل الحیلة علی النّجاح [١] (مقصود اختلاف تربیت این دو اسره است)». بعد میگوید: ریاست دینی بنی هاشم نظیر متولّیگری کهان بیعقیده نبود، بلکه خود آنها بیش از هر کسی به احترام کعبه و به خدا ایمان داشتند. قصّه قصد ذبح عبدالمطّلب فرزند خود را ادلّ دلیل بر این مطلب است.

بعد میگوید: همین اخلاق عالی هاشمی بعد از ظهور نبوت به نحو کاملتری در اعقاب ظهور کرد به طوری که آل علی علیه السلام تا قرنها بعد که انسان مطالعه میکند، میبیند افرادی را که گویا علی کوچکی هستند (ذُرِّیةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ. اباعبداللَّه هم در عاشورا از «حُجورٌ طابَتْ وَ طَهُرَتْ» نام برد. قصه علی اکبر و خواندن اباعبداللَّه این آیه را) و آنگاه قصه یحیی بن عمر علوی را به عنوان نمونه ذکر میکند [٢].

خُلق هاشمی و خُلق اموی

عقّاد میگوید:«ولم یکن لبنی امیة ... و مناعم الحیاة» [٣] بعد میگوید: حسین علیه السلام و یزید نمونه کاملی از دو فامیل بودند با این اختلاف که حسین علیه السلام واجد جمیع فضائل هاشمی بود ولی یزید صفات خوب امویها را نداشت.

[١]. [بنی هاشم در مورد ریاست دینی کار میکردند، و بنی عبد شمس در تجارت و ریاست سیاسی، که در جاهلیت عبارت بود از ربا و چانه زدن در نرخ اجناس و کلاه گذاشتن سر دیگران و کم فروشی و اجناس معیوب را به دیگران انداختن. لذا شگفتی ندارد که این اختلاف فاحش میان آنها باشد، میان رک گویی و روراستی و اخلاق بازاری و معاملهگری، و میان وسائل ایمان و وسائل حقه بازی برای رسیدن به هدف.][٢]. ابوالشهداء، ص ٥٢.[٣]. ص ٥٦ [و برعکس، بنی امیه را نصیب قابل توجهی از اخلاقیات نمونه و شمائل دینی نبود، و در مقابل بنی هاشم در میان آن خاندان مقام نبوتی پیدا نشده بود که به مناقب آن ببالند چنانکه فرزندان آنها (بنی هاشم) به مناقب نبوت خاندان خویش افتخار میکردند، یا حداقل دست آنها را بگیرد و آرام آرام آنها را به سوی صفاتی سوق دهد که با این صفات موجود در آنها تفاوت داشته باشد و به مزایایی بکشاند تا جای آن مزایایی را که در بنی هاشم بود پر کند ... و حال آنکه پیش از ظهور نبوت و پس از آن خلق و خوی عملی آنها که ناشی از بهره گیریهای تجاری و مطامع سیاسی بود بر آنها حاکم بود. از همین جهت در میان بنی هاشم سرانی به آن اخلاقیات شریف مشهور شدند و در میان بنی امیه سرانی به این خلق و خوی ننگین.

از آنان (بنی هاشم) صفات بردباری و صبر و آزمودگی و تیزهوشی و خوش فکری انتشار یافت، چنانکه از اینان صفات حیلهگری و آز و راحت طلبی و خوشگذرانی شهرت گرفت.]