مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٣ - ارزش هر یک از این عوامل
پستها و مقامهای خدایی، برای انسان افتخار و ارزش است، به انسان ارزش میدهد.
حتی یک چیزهای ظاهری که نماینده این ارزشهاست، به انسان ارزش میدهد مثل لباس روحانیت. البته لباس روحانیت به تنهایی دلیل بر روحانی بودن یعنی علم معارف اسلام و تقوای اسلامی را داشتن نیست. روحانی یعنی عالم به معارف اسلامی و عامل به دستورات اسلامی. این لباس علامت این است که من روحانی هستم. حالا اگر کسی از روی حقیقت پوشیده باشد، علامتْ درست است؛ اگر نه، نادرست است. به هر حال این لباس برای اینکه غالباً افرادی آن را پوشیدهاند که معنویت و حقیقت روحانیت را داشتهاند، قهراً برای هر کسی که بپوشد افتخار است. منی هم که صلاحیت پوشیدن این لباس را ندارم، شمایی که مرا نمیشناسید، در یک جلسه وقتی با من روبرو میشوید، همین لباس را که به تن من میبینید، به همان عالم ناشناختگی از من احترام میکنید. پس این لباس افتخار است برای کسی که آن را میپوشد. لباس استادی دانشگاه برای یک استاد دانشگاه افتخار است. وقتی که این لباس را میپوشد، به این لباس افتخار میکند. برای یک زن، زیورآلات زینت است.
در نهضتها هم بسیاری از عاملها ارزش دهنده به یک نهضت است. نهضتها خیلی با هم فرق میکنند. اگر روح عصبیت و به اصطلاح خاکپرستی در آن باشد، یک ارزش به نهضت میدهد، و اگر روحهای معنوی و انسانی و الهی داشته باشد ارزش دیگری به آن میدهد. هر سه عاملِ دخیل در نهضت حسینی به این نهضت ارزش داد، بالخصوص عامل سوم. ولی گاهی آن کسی که این ارزش به او تعلق دارد یک وضعی پیدا میکند که به این ارزش، ارزش میدهد. همچنان که آن ارزش، او را صاحب ارزش میکند، او هم شأن این ارزش را بالا میبرد؛ چنانکه یک مرد روحانی وقتی که لباس روحانیت را میپوشد، واقعاً این لباس برای او افتخار است، باید افتخار کند که این لباس را به او پوشانیدهاند و روحانیون حقیقی هم او را قبول دارند؛ ولی یکی کسی کارش را در انجام وظایف روحانیت، در علم و تقوا و عمل، به جایی میرساند که او افتخار این لباس میشود؛ میگوییم لباس روحانیت آن لباسی است که فلان کس هم دارد، لباسی است که او پوشیده است.
حداقل ما میتوانیم مثالهای تاریخی ذکر کنیم. اگر یک عده بگویند: آقا! این عبا و عمامه چیست، ما چه میگوییم؟ میگوییم: بوعلی سینا هم- که تمام کشورهای اسلامی به او افتخار میکنند؛ عرب میگوید از من است چون کتابهایش به زبان عربی