میگفت: خلیفه مسلمین، خلیفه اسلام، مظلوم کشته شد، «مَنْ قُتِلَ مَظْلوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیهِ سُلْطاناً» [١]، انتقام خون خلیفه مظلوم واجب است، باید گرفت. احساسات دینی صدها هزار و شاید میلیونها نفر از مردم را به نفع مقاصد خویش دراختیار گرفت. خدا میداند که معاویه در روضه عثمان خواندنهای خود چقدر از مردم اشک گرفته است! آن در زمان خلفای پیش از عثمان، آن هم دوره عثمان، این هم در قتل عثمان که تقریباً مقارن است با خلافت علی علیه السلام.

بعد از شهادت علی علیه السلام معاویه خلیفه مطلق مسلمین شد و دیگر همه قدرتها دراختیار او قرار گرفت. در اینجا یک قدرت چهارم را نیز توانست استخدام کند و آن این بود که شخصیتهای دینی و به اصطلاح امروز روحانیت را اجیر خودش کرد. از آن روز بود که یکمرتبه شروع کردند به جعل و وضع حدیث در مدح عثمان و حتی مقداری در مدح شیخین، چون معاویه این کار را به نفع خودش میدانست و به ضرر علی علیه السلام. و چه پولها که در این راه مصرف و خرج شد!

سخنان علی علیه السلام درباره فتنه بنی امیه

علی علیه السلام در کلمات خودشان به خطر عظیم بنی امیه اشارهها کردهاند. خطبهای است که اول آن راجع به خوارج است و در اواخر عمرشان هم انشاء کردهاند، میفرمایند:«فَأَنَا فَقَأْتُ عَینَ الْفِتْنَةِ» من بودم که چشم فتنه را درآوردم (مقصود داستان خوارج است). یکمرتبه در وسط کلام گریز میزنند به بنی امیه:«الا وَ انَّ اخْوَفَ الْفِتَنِ عِنْدی عَلَیکمْ فِتْنَةُ بَنی امَیةٌ فَإنَّها فِتْنَةُ عَمْیاءُ مُظْلِمَةٌ» [٢] ولی فتنه و داستان خوارج آنقدر خطر بزرگی نیست، یعنی بزرگ است اما از آن بزرگتر و خطرناکتر فتنه بنی امیه است.

درباره فتنه بنی امیه، ایشان کلمات زیادی دارند. یکی از خصوصیاتی که علی علیه السلام برای بنی امیه ذکر میکند این است که میگوید: مساوات اسلامی به دست اینها بکلی پایمال خواهد شد و آنچه که اسلام آورده بود که مردم همه برابر یکدیگر هستند دیگر در دوره بنی امیه وجود نخواهد داشت، مردم تقسیم خواهند شد به آقا و بنده، و شما مردم بنده آنها در عمل خواهید بود. در جملهای چنین میفرماید:«حَتَّی لا یکونَ

[١]. اسراء/ ٣٣.[٢]. نهج البلاغه فیض الاسلام، خطبه ٩٢.