عصر ماست آنچنان که علی بن ابیطالب در زمان خودش امیر سخن بود. وقتی خود شکیل رفت پشت تریبون، در حالی که ناراحت شده بود گفت: این مزخرفات چیست که میگویید؟! من را با علی مقایسه میکنید؟! من بند کفش علی هم نمیتوانم باشم.

بیان من کجا و بیان علی کجا؟!.

ما در عصر خودمان میبینیم افرادی با دلهای خیلی صاف و پاک هستند که وقتی سخنان علی را میشنوند، بی اختیار اشکشان جاری میشود. این از چیست؟ از زیبایی سخن است. در زمان خود امیرالمؤمنین از این نمونهها زیاد داریم. راجع به خطبة الغرّای ایشان که ظاهراً در صحرا انشاء کردهاند، نوشتهاند وقتی سخنان علی تمام شد، تمام مردم همینطور داشتند اشک میریختند.

مردی است به نام همّام؛ از امیرالمؤمنین درخواست کرد که سیمای پرهیزکاران را برای من توضیح بده، رسم کن. اول حضرت امتناع کردند، دو سه جمله گفتند. گفت:

کافی نیست، من میخواهم شما سیمای پرهیزکاران را بهطور کامل برای من بیان کنید.

علی علیه السلام فی المجلس شروع میکند سیمای متّقیان را بیان کردن: متّقیان شبشان این جور است، روزشان اینجور است، لباس پوشیدنشان اینجور است، معاشرتشان این جور است، قرآن خواندنشان اینجور است. (من یک وقت شمردم، یکصد و سی وصف در چهل جمله فی المجلس برای متّقیان بیان کرده است.) این مرد همینطور که میشنید التهابش بیشتر میشد؛ یکمرتبه فریاد کشید و مرد، اصلًا قالب تهی کرد.

امیرالمؤمنین فرمود:«هکذا تَصْنَعُ الْمَواعِظُ الْبالِغَةُ بِأهْلِها» [١] سخن اگر رسا و دل اگر قابل باشد، چنین میکند.

فصاحت و زیبایی دعاها

برویم سراغ دعاها. در دعا انسان با خدا حرف میزند. از این جهت سخن و لفظ تأثیری ندارد. ولی دعاهای ما در عالیترین حد فصاحت و زیبایی است، چرا؟ برای اینکه آن زیبایی دعا باید کمکی باشد برای اینکه محتوای دعا را به قلب انسان برساند.

چرا مستحب است مؤذّن صَیت یعنی خوش صدا باشد؟ این در متن فقه اسلامی آمده است.«اللَّهُ اکبَر» که معنایش فرق نمیکند که خوش صدا بگوید یا بدصدا، «اشْهَدُ انْ لا

[١]. نهج البلاغه فیض الاسلام، خطبه ١٨٤، معروف به خطبه همّام (ص ٦١٨).