مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦١٧ - رشد اجتماع
گفتن حرام است، دروغ شنیدن، دروغ مصرف کردن هم حرام است. در قرآن کریم یک جا میفرماید:«وَاجْتَنِبوا قَوْلَ الزُّور» [١] و هم میفرماید:«وَالَّذینَ لا یشْهَدونَ الزُّورَ وَاذا مَرّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کراماً» [٢].
در تفسیر کشّاف ذیل آیه اول، «قول زور» را قول باطل و کذب معنی میکند، میگوید:«وَ جُمِعَ الشِّرْک وَ قَوْلُ الزُّورِ فی قِرانٍ واحدٍ وَ ذلِک انَّ الشِّرْک مِنْ بابِ الزُّورِ لِأَنَّ الْمُشْرِک زاعِمٌ انَّ الْوَثَنَ تَحِقُّ لَهُ الْعِبادَةُ، فَکأَنَّهُ قالَ: فَاجْتَنِبوا عِبادَةَ الْاوْثانِ الَّتی هِی رَأْسُ الزُّورِ» تا آنجا که میگوید:«الزُّورُ مِنَ الزَّوَرِ وَالْإزْوِرارِ وَ هُوَ الْانْحِرافُ» [٣].
در تفسیر آیه دوم میگوید:
«یحْتَمِلُ انَّهُمْ ینْفِرونَ عَنْ مَجالِسِ الْکذّابینَ وَ مَجالِسِ الْخَطّائینَ فَلا یحْضُرونَها وَلا یقْرَبونَها تَنَزُّهاً عَنْ مُخالَطَةِ الشَّرِّ وَ أَهْلِهِ، وَصیانَةً لِدینِهِمْ عَمّا یثْلِمُهُ، لِأَنَّ مشاهدَ [٤] الْباطِلِ شرکه [٥] فیهِ. وَلِذلِک قیلَ فِی النَّظّارَةِ الی کلِّ مالَمْ تُسَوِّغُهُ الشَّریعَةُ: هُمْ شُرَکاءُ فاعِلیهِ فِی الْاثْمِ؛ لِأَنَّ حُضورَهُمْ وَ نَظَرَهُمْ دَلیلُ الرِّضا بِهِ وَ سَبَبُ وُجودِهِ، لِأَنَّ الَّذی سَلَّطَ [٦] عَلی فِعْلِهِ هُوَ اسْتِحْسانُ النَّظَّارَةِ وَ رَغْبَتُهُمْ فِی النَّظَرِ إلَیهِ. وَ فی مواعِظِ عیسی علیه السلام: إیاکمْ وَ مُجالَسَةَ الْخَطّائینَ.» [٧]
[١]. حج/ ٣٠.[٢]. فرقان/ ٧٢. [و آنان که در مجالس باطل شرکت نکنند و چون به کار لغوی گذر کنند با کرامت عبور نمایند.][٣]. [و شرک و قول زور در یک ردیف گرد آمدهاند چرا که شرک، خود از باب زور است، زیرا مشرک چنین پندارد که بُت شایسته پرستش است. و گویا در این آیه فرموده: از پرستش بتها که رأس همه زورهاست بپرهیزید ... و زور از زَوَر و ازوِرار گرفته شده که به معنی انحراف است.][٤] کذا[٥] کذا[٦]. کذا.[٧]. [ممکن است معنی آیه این باشد که آنان از مجالس دروغگویان و خطاکاران دوری میکنند و در آنها شرکت نکرده و بدان نزدیک نمیشوند تا از آمیختن با بدی و بدان منزّه باشند و دینشان را از رخنه محفوظ دارند، زیرا حضور در باطل به منزله شرکت در آن است، و به همین دلیل به کسانی که به آنچه شریعت جایز ندانسته مینگرند، گویند: اینان با کنندههای همان کارها در گناه شریکند، زیرا حضور و نظرشان در آنجا دلیل رضایت دادن به آن کار و سبب وجود آن است، زیرا آنچه انگیزه عمل فاعل آن میشود همان تشویق بینندگان و رغبتشان در دیدن اوست. و در پندهای عیسی علیه السلام آمده: از همنشینی با خطاکاران بپرهیزید.]