ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٥٦ - باب نودم در بلاء

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: الصّبر يظهر ما في بواطن العباد من النّور و الصّفاء، و الجزع يظهر ما في بواطنهم من الظّلمة و الوحشة

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: صبر، ظاهر مى‌كند آنچه در باطن آدمى است از نور و صفا، و جزع، ظاهر مى‌كند آنچه در باطن وى است از ظلمت و وحشت. يعنى: صبر در بلا و محنت، نشانه نور باطن است و جزع و اضطراب نشانه كدورت و تيرگى باطن است.

و الصّبر يدّعيه كلّ احد و ما يثبت عنده إلّا المخبتون، و الجزع ينكره كلّ احد

مى‌فرمايد: همه كس دعوى صبر مى‌كنند و مى‌گويند: ما در سختيها صبور هستيم و صبر داريم، و انكار جزع و اضطراب مى‌كنند و در دعوى خود صادق نيستند مگر نيكوكاران و پاك‌طينتان.

و هو ابين على المنافقين، لانّ نزول المحنة و المصيبة يخبر عن الصّادق و الكاذب‌

مى‌فرمايد: جزع و اضطراب در هنگام نزول بلا، بر منافقين ظاهرتر است از غير منافقين، چرا كه نزول بلا خبر مى‌دهد از راستگو و دروغگو. يعنى: از نزول بلا و مصيبت، حال كس ظاهر مى‌شود كه صادق است در دعواى خود، كه مى‌گويد:

من صبر دارم، يا كاذب. اگر در وقت نزول بلا و محنت، صبر كرد و از رذيله جزع و اضطراب احتراز كرد، معلوم مى‌شود كه صادق است و از صمت كذب و نفاق مبرّا است و إلّا كاذب.

و تفسير الصّبر ما يستمرّ مذاقه، و ما كان عن اضطراب لا يسمّى صبرا، و تفسير الجزع اضطراب القلب، و تحزّن الشّخص، و تغيير اللّون، و تغيير