ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٣٧٦ - باب شصتم در مدح عفو

رحم است به عمل آر.

دوم آنكه- عفو كن از هر كه به تو ظلم كند.

سوم آنكه- احسان كن به هر كه تو را محروم كند.

چهارم آنكه- نيكى كن به هر كه به تو بدى كند.

و قد امرنا بمتابعته بقوله تعالى: وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ، وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا. (حشر- ٧)

مى‌فرمايد كه: ما مأموريم از جانب حق سبحانه و تعالى، به متابعت كردن پيغمبر در اين خصلتها، چرا كه او عزّ و جلّ فرموده است كه: به هر چه امر مى‌كند به شما پيغمبر شما، او را اخذ كنيد و به عمل آريد، و به هر چه نهى كند، از او باز ايستيد. و از جمله آنچه امر كرده است خصال مذكوره است، پس اطاعت لازم است و امتثال متحتّم و واجب.

و العفو سرّ اللَّه في قلوب خواصّه، فمن بشّر اللَّه له يسّر له‌

يعنى: عفو كردن و گذشتن از تقصير تقصير كار و ترغيب الهى بندگان را به اين صفت، سرّى است از اسرار الهى، كه انداخته است آن سرّ را در دلهاى خواصّ خود. يعنى: اشارت است به آنكه، هر گاه من شما را كه بنده و مخلوق هستيد، امر كنم به عفو كردن و گذشتن از تقصير تقصير كار، پس من كه خداوندم و خالق شما هستم، چه گنجايش دارد كه موصوف به اين كمال نباشم و از تقصير مقصّران نگذرم ...؟! و هر كه اقدام كرد به اين صفت كمال و اراده كرد كه محلّى به اين زيور باشد و به اين حليه عليّه مزيّن گردد، حضرت بارى تعالى نيز به حكم: وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا (عنكبوت- ٦٩)، توفيق او مى‌دهد و به او آسان مى‌كند رسيدن به اين صفت كمال را.

و كان رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله يقول‌: أ يعجز احدكم ان يكون كأبي ضمضم، قالوا: يا رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله: ما أبو ضمضم، قال: رجل ممّن قبلكم كان اذا