ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٨٨ - باب هشتم در تعريف مسواك كردن

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: اذا اردت الطّهارة و الوضوء، فتقدّم إلى الماء تقدّمك إلى رحمة اللَّه‌

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: هر گاه اراده كنى كه وضو سازى، خواه واجبى و خواه سنّتى، پس توجّه كن به جانب آب، مثل توجّه كردن به جانب رحمت الهى. ذكر وضو بعد از طهارت، مى‌تواند كه از قبيل ذكر خاصّ باشد بعد از عامّ، و مى‌تواند كه مراد از طهارت نيز، وضو باشد. و يكى محمول به طهارت ظاهرى باشد و ديگرى به طهارت معنوى. چنان كه در تعريف حمد، «تعظيم» و «تبجيل» يكى محمول به تعظيم ظاهرى است، و ديگرى به باطنى.

فانّ اللَّه قد جعل الماء مفتاح قربه و مناجاته، و دليلا إلى بساط خدمته‌

چرا كه گردانيده است خداى تعالى آب را، كليد نزديكى به جناب خود و وسيله از براى تحصيل قابليّت مناجات خود و دليل و راهنما به سوى بساط خود. چنان كه قرب به ملوك دنيا و نزديكى به بساط ايشان، موقوف است به طهارت ظاهر از اوساخ و كثافات. قرب الهى و قرب به بساط او نيز، موقوف است به طهارت ظاهر از لوث نجاسات و طهارت باطن از كثافت تعلّقات.

فكما ان رحمته تطهّر ذنوب العباد، كذلك نجاسات الظّاهر، يطهّرها الماء لا غير

چنان كه به رحمت الهى، پاك مى‌شود نجاسات باطنى و گناهان بندگان. همچنين پاك مى‌شود به آب، نجاسات ظاهرى ايشان. حصر منتقض است به آفتاب و زمين از براى بول و باطن موزه، مگر آنكه حصر اضافى باشد، يا به قيد «ظاهر» ايشان بيرون روند.