با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٧٦ - داورى ميان محدث نورى و قاضى طباطبايى

عبارت چنين استنباط كند كه اللهوف آخرين تأليف سيّد باشد، به خاطر اينكه آن را در پايان ديگر تأليفاتش قرار داده است، و با عدم قبول اين مطلب قدر متيقّن اين است كه اين تأييد از جانب ايشان نسبت به مضمون كتاب در مرحله كمال عمر شريفشان و پس از فراغت بسيارى از تأليف‌هايشان انجام شده است. بنا بر اين چنين اظهار نظرى اينگونه، مبنى بر كم ارزش جلوه دادن كتاب شايسته نيست.

٣. جالب اين است كه خود محدّث نورى كه كتاب «مصباح الزائر» را كه به تصريح مؤلف در اوان تكليف نوشته است، كتابى معتبر معرفى كرده است، [١] و كتاب «لهوف» را با احتمال تأليف در همان اوان، كتابى غير متقن مى‌داند! و اين دو مطلب با هم قابل جمع نيست.

٤. وانگهى ضميمه ساختن آن به «مصباح الزائر» دليل بر نوشتن آن در اوان تكليف نيست. بلكه مؤلّف بعدها اين كار را شايسته دانسته است. چنان كه خود او نيز به اين مطلب تصريح دارد.

٥. بر اين اضافه مى‌كنم كه تأليف چنين كتاب‌هايى در سنين نوجوانى از عنايت‌هاى ويژه الهى است كه نصيب بندگان برگزيده خويش مى‌سازد. از اين رو مى‌بينيم كه برخى از علماى سابق در اوان تكليف و يا پيش از آن مجتهد بوده‌اند.

٦. سيّد در اين زمينه تنها نيست و نمونه ديگر علّامه بزرگوار و فقيه، ابن نماى حلّى (٥٦٧- ٦٤٥) است. [٢] او نيز خبر اين ديدار را نقل كرده است و هيچ كس نمى‌گويد كه اين مطلب را در اوان تكليفش نوشته است! و اين ناشى از چه وچه است. او از نظر زمانى نيز متقدم بر سيد بن طاووس است. چرا كه ولادت سيد به سال ٥٨٩ ه. و وفات او به سال ٦٦٤ ه. بود. در حالى كه ابن نما در سال ٥٦٧ ه. به دنيا آمد و در سال ٦٤٥ ه. وفات يافت.

بنا بر اين او ٢٢ سال پيش از سيّد به دنيا آمد و ٢١ سال پيش از وى وفات يافت.

بنا بر اين لحن گفتار محدث نورى درباره آن عالم بزرگ مناسب نيست.

٧. شهيد قاضى در اين باره پاسخى دارد كه چنين است:

[١] . لؤلؤ و مرجان، ص ١٤٨.

[٢] . ر. ك: مقدمه مثير الاحزان، ص ٩.