با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٤ - فتح شام

به سوى آن منطقه حركت نمود. آن حضرت شب‌ها راه مى‌پيمود و روزها پنهان مى‌شد.

در اين واقعه كه سال ششم هجرى روى داد پيامبر (ص) پذيرفت كه در ازاى پرداخت جزيه، با آنان مصالحه كند. پس از آن، پيامبر (ص) نامه‌هايى براى هرقل- در شام- و حارث بن ابى شمر- امير دمشق- ارسال داشت و آنان را به اسلام دعوت كرد. در سال هشتم هجرى رسول خدا (ص) سريه‌اى را به فرماندهى كعب بن عمير غفارى به «ذات اطلاح» در شام گسيل داشت. ذات اطلاح در پشت وادى القرى ميان تبوك و اذرعات واقع است ... در اين سال رسول خدا (ص) مردم را به سوى شام حركت داد و غزوه ذات السلاسل اتفاق افتاد.

از جمله سريّه‌هايى كه به شام اعزام شد، سريه زيد بن حارثه به سوى جذام در حسمى، پشت وادى القرى در سوى فلسطين از سرزمين شام بود. غزوه ديگر موته بود كه رسول خدا (ص)، سپاهى را متشكل از سه هزار رزمنده به آنجا گسيل داشت. چون به مرز بلقا رسيدند، نيروهاى هرقل، كه اعراب مسيحى شده نيز آنان را همراهى مى‌كردند، در يكى از روستاها موسوم به مشارف با آنان رو دررو قرار گرفتند. مسلمانان به روستايى به نام مؤته رفتند و روميان با سپاهى گران با آنان درگير شدند. در اين جنگ، زيد بن حارثه، سپس جعفر بن ابى طالب و پس از او عبدالله بن رواحه- كه فرماندهى اين لشكر را به عهده داشتند- به شهادت رسيدند.

در سال نهم هجرى غزوه تبوك روى داد. در اين غزوه رسول خدا (ص) سى هزار نيرو، ده هزار اسب و دوازده هزار شتر با خود همراه داشت ... تا آنكه با نجبة بن رؤبه، اسقف ايله بر ساحل درياى سرخ، به ازاى پرداخت جزيه مصالحه كرد. همچنين رسول خدا (ص) با اهل جربا و نيز اذرح از سرزمين شراة مصالحه كرد. با اهل اذرح در ازاى صد دينار و با اهل مقنا- در نزديكى ايله- به ازاى سيصد دينار مصالحه نمود. رسول خدا (ص) در اواخر دوران زندگى، سپاهى را به سوى شام تجهيز كرد و اسامة بن زيد را به فرماندهى آن گماشت و فرمود: خداوند كسى را كه از سپاه اسامة سرپيچى كند لعنت كند .... [١]

[١] . خطط الشام، ج ١، ص ٧٦- ٦٩ (با تلخيص).