تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٨ - شرح آيات
مىشود، خواه به كارهاى خير پرداخته باشد و خواه به كارهاى شر، و مسئله كسانى كه كارهاى بد مىكنند يا در برابر مشكلات از پا درمىآيند مشكلتر است، چه آنان دنيا و آخرت هر دو را زيان مىكنند.
«وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ- و كسانى را كه پيش از ايشان بودند آزموديم، پس خدا هم كسانى را كه راست گفتند مىشناسد و هم كسانى را كه دروغ گفتند مىشناسد.» شكلها و صورتهاى فتنه با هم متفاوت است ولى اساس و جوهر آنها يكى است، به همان گونه كه فتنههاى پيشينيان نيز مختلف بود، و در جوامع الجامع از اين حديث ياد شده است كه: «پيش از شما اتفاق مىافتاد كه كسى را بگيرند و اره بر سرش گذارند و او را به دو نيمه تقسيم كنند، و ترس از اين عقاب هرگز او را از دينش منصرف نمىكرد، يا اين كه با شانههاى آهنين چندان گوشت و عصب او را پاره پاره مىكردند تا به استخوانش مىرسيد و اين عمل او را از دينش رويگردان نمىساخت». [٤]/ ٤١٤ ما هم اكنون چيزهايى از مجاهدان استوار قرار گرفته در زير عذاب جلادان با قهرمانيهاى نادرى رو به رو مىشويم كه يقين ما را در درستى اين گونه اخبار و احاديثى افزايش مىدهد كه از بردبارى و استقامت مجاهدان پيشين ما را آگاه مىسازند.
آنان را در تابوتهاى دربسته به مدتى برابر با چند ماه يا سال قرار مىدهند، يا در سالهاى زندان آنان را با ميخ به ديوار مىبندند و زير پاى آنان را پاك نمىكنند، يا آنان را در حوضهاى اسيد مىافكنند، يا به وسيله دستگاههاى مجهز به حسابگر (كومپيوتر) چنان عذاب مىدهند كه همه قسمتهاى بدنشان گرفتار دردهاى شديد مىشود، و هفتهها از آرامش و به خواب رفتن آنان جلوگيرى مىكنند، يا حساسترين نقاط بدن ايشان را با سيگار افروخته مىسوزانند، يا شرف و آبروى ايشان
[٤] - همان جا، و جامع الجوامع خلاصهاى از تفسير مجمع البيان علامه طبرسى است.