تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٣ - شرح آيات

آن درياى وجود دارد كه آب شور و تلخ دارد، و چون آب به خاك برسد، خاك به صورت گل درمى‌آيد و مانع نفوذ كردن آن مى‌شود.

/ ٢١٨ «أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌- آيا ممكن است با خدا معبود ديگرى بوده باشد؟ نه بلكه بيشتر آنان نادانند.» پس از عرضه شدن اين آيات در قرآن، و قرار گرفتن در برابر عقل انسان، از خود مى‌پرسد كه: آيا ممكن است با خدا معبودى ديگر وجود داشته باشد؟! كه جواب طبيعتا هرگز است. اگر معبود ديگرى وجود مى‌داشت، اثر او را در زندگى زمين يا در آسمان يا در درياها ... يا ... مشاهده مى‌كرديم، پس اگر بدون دليل براى او شريك قائل شويم از نادانان خواهيم بود.

[٦٢] سپس قرآن پرسش ديگرى را خطاب به و جدان انسان طرح مى‌كند و مى‌گويد

«أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ- آيا چه كس دعوت بيچاره‌اى را براى مدد خواهى اجابت مى‌كند و شرّ و بدى را از او دور مى‌سازد؟.» «وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ‌- و شما را جانشينان در زمين قرار مى‌دهد؟» الف: با بخشيدن تسلط سياسى، شما را جانشينان (خود) در زمين مى‌سازد.

ب: بعضى از شما را جانشين بعضى ديگر مى‌كند.

خواه اين باشد يا آن، آن كس كه پادشاهان را هلاك مى‌كند و ديگران را به جاى آنان مى‌نشاند، و قومى را نابود مى‌سازد و قومى ديگر را پديد مى‌آورد، آيا امكان آن هست كه شريك داشته باشد؟! پس چرا با عقلهاى خود به تفكر نمى‌پردازيد تا به خدا توجه پيدا كنيد؟

«أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ‌- آيا مى‌شود با خدا معبودى ديگر بوده باشد؟ چه كم به ياد مى‌آوريد.» در بسيارى از مواقع انسان بر اين باور است كه تسلط سياسى به دست مردم‌