تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٧ - زمينه كلى سوره نام سوره

بنا بر اين شايسته چنان است كه مردمان صالحى كه با فساد به مبارزه برمى‌خيزند، و بر آزارى كه به ايشان مى‌رسد شكيبايى نشان مى‌دهند، و منتظر رسيدن ياورى از جانب پروردگار خويشند، همچون ايشان به كار برخيزند، و همين مسئله موضوع بحث در اين سوره است.

براى تحقق يافتن اين هدف پرورشى عالى، شخص مجاهد ناگزير مى‌بايستى از حقيقت دنيا با خبر شود، و از حكمت فتنه‌ها و آزمايشهاى آن و ضرورى بودن آنها آگاه باشد، و بداند كه آن كسان كه مرتكب كارهاى بد و گناه مى‌شوند نمى‌توانند بر خدا پيشى گيرند- و اين چيزى است كه در سه آيه نخستين سوره با آن رو به رو مى‌شويم- و اين را بداند كه مدت فتنه و آزمايش محدود به اجلى معين است، كه با رسيدن آن شخص مجاهد با پروردگارش ملاقات مى‌كند و به پاداش خويش مى‌رسد.

فشارها گاه از جانب پدر و مادرش بر او وارد مى‌شود كه خواستار بقاى او بر شركند، و گاه از مجتمع فاسدى است كه مى‌خواهد او را آزار دهد، و گاه فتنه و سختى از جانب سلطه فاسدى است كه هر اندازه شديد باشد از عذاب خدا سبكتر است.

سپس قرآن ما را به ياد داستانهاى نوح و ابراهيم و لوط و ديگر پيامبران بزرگ- عليهم السلام- مى‌اندازد، و به اين كه چگونه با طرد ايمان از سوى تبهكاران امتهاى خويش به مجاهده برخاستند، و خدا تبهكاران را هلاك كرد، و بندگان مخلص او به پيروزى راه يافتند. اين همه ما را به ياد او كه پروردگارمان است مى‌اندازد تا مگر او را پيشوا و رهنماى خود گيريم، و اين را بدانيم كه سنتهاى مبارزه در ميان افراد نزديك به خداوند متعال جريان داشته، و آنان كسانى بودند كه خدا ايشان را دانسته برگزيده بوده است، تا چه رسد به ما كه هنوز مجاهدان و بردبارانمان شناخته نشده است.

و از طريق داستان ابراهيم و گفتگوى جريان يافته ميان او و قوم مشرك وى، پروردگار بطلان بتها را به ياد ما مى‌آورد، و اين كه آنها نماينده پيوندهاى‌