تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٤ - شرح آيات

ترس از آزار ايشان، مى‌دوند.

«قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً- بگو: آيا ديده (و انديشيده‌ايد) كه اگر خدا شب را براى شما پيوسته و هميشگى قرار مى‌داد.» «إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ- و تا روز قيامت چنين مى‌بود.» و اين كار براى خدا دشوارى ندارد و او مى‌تواند رسيدن نور خورشيد را به زمين بازدارد و زمين را در يك تاريكى ابدى فرو برد، و اگر چنين مى‌شد، هيچ كس توانايى بر بازگرداندن روشنى به زمين نبود.

«مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ أَ فَلا تَسْمَعُونَ‌- كدام معبودى جز خدا مى‌توانست نور براى شما بياورد، پس چرا گوش (به فرمان) نمى‌دهيد؟» [٧٢] سپس اگر در همه اوقات فقط روز مى‌بود و شبى وجود نداشت، چه كسانى جز او كه به پرستش آنان پرداخته‌ايد مى‌توانستند شب را براى آسايش شما به جاى خود باز گردانند تا از آرامش آن كه تا استخوانهايمان نفوذ مى‌كند بهره‌مند شويم؟

/ ٣٦٨ «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَ فَلا تُبْصِرُونَ‌- بگو كه: آيا ديده (و انديشيده‌ايد) كه اگر خدا روز را براى ما پيوسته و سرمدى تا روز رستاخير قرار مى‌داد، چه كس جز خدا مى‌توانست براى شما شب را بياورد تا در آن به آسايش بپردازيد، پس چرا بصيرت و بينش خود را به كار نمى‌اندازيد،» و با مقايسه ميان اين دو به دو انديشه مهم مى‌رسيم

نخست: خدا در آيه (٧١) گفته است يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ أَ فَلا تَسْمَعُونَ‌ بدون اين كه فايده نور و ضياء را بيان كند، در صورتى كه در آيه (٧٢) يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ‌ يكى از فوايد آن را كه آرامش است تَسْكُنُونَ فِيهِ‌ بيان كرده است، و اين تفاوت در بيان شايد براى آن بوده باشد كه انسان در هنگام شب به خواب فرو مى‌رود و به همين جهت به اهميت آن نمى‌انديشد و بنا بر اين مقتضى تنبيه و آگاه كردن بوده است.