يك سو ما را با خدا و نامهاى نيكوى او آشنا مى‌سازد و احساس سپاسگزارى را در ما برمى‌انگيزد، و كلمه حمد بدون تكلفى بر زبانهاى ما جارى مى‌شود، و ما چاره‌اى جز اين نداريم كه به نكوهش خويشتنهاى خود بپردازيم كه شقاوت و بدبختى را براى خود برگزيده‌اند، اما پروردگار با كمال تأكيد شايسته ستايش است، چه جهان را به رحمت خويش آفريده، و سنتهاى خود را در آن روان ساخته، به همان گونه كه در دلهاى ما جريانى از عقل و علم و اراده برقرار كرده است تا از همه سنتهاى زندگى برخوردار شويم.

ولى مشكل ما، كه از آن سنتها و اين جريان نيكو بهره برنمى‌گيريم، باقى مى‌ماند، و به همين سبب به زودى سنت الاهى ديگرى با ما رو به رو مى‌شود كه همان سنت پاداش و كيفر است كه اين درس به تأكيد درباره آن مى‌پردازد.

در آن هنگام كه مردمان به فساد روى مى‌آورند، چيزى از بركات رسالتهاى الاهى براى ايشان باقى نمى‌ماند،/ ٢٣٩ و تباهى در زمين منتشر مى‌شود، و به گفته رسول (ص) در آن هنگام موعد ساعت فرا مى‌رسد، و قيامت برپا مى‌شود كه از علامتها و نشانه‌هاى آن بيرون آمدن جنبنده و جانورى از زمين است و با مردمى سخن مى‌گويد كه به صورت گروه‌هاى پاكيزه و پليد در محشر حاضر مى‌شوند و بر ضد گروه پليدان گواهى مى‌دهيم كه آنان از آيات خدا دورى مى‌گزيدند، و خود آنان نيز چنين گواهى مى‌دهند، و محاسبه آغاز مى‌شود و پس از آن جزا مى‌رسد.

و ملاحظه مى‌كنيم كه قرآن در آن جا كه يادى از قيامت و روز بعث در ميان مى‌آيد، حكمت خدا را يادآور ما مى‌شود، پس ببينيم كه ميان ياد كرد از آخرت و يادآورى از حكمت خدا چه ارتباطى وجود دارد؟

ما از طريق ايمان آوردن به حكمت خدا كه آثار آن را در همه اجزاء جهان مشاهده مى‌كنيم، به آخرت ايمان مى‌آوريم، و چون هر چيزى را غايت و هدفى است كه به آن پايان مى‌پذيرد، ناگزير مى‌بايستى آفرينش آدمى نيز براى هدفى بوده باشد، و چون نيك بينديشيم خواهيم دانست كه اين هدف بعث و دوباره به زندگى بازگشتن پس از مرگ است.