تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢٣ - دروغگويان و شاعران

با اعتماد بر اين روايت آيه به پاكى ولادت رسول اكرم و سلسله پدران و مادرانش اشاره دارد، و حكايت از آن مى‌كند كه خداوند متعال براى نور محمد (ص) پاكترين اصلاب و پاكيزه‌ترين ارحام را از لحاظ ايمان و شرف و فضيلت برگزيده بوده است.

دروغگويان و شاعران‌

[٢٢٠] به همان گونه كه رسالتها خصايص و نشانه‌ها و گواهيهاى مخصوص به خود دارند، فرهنگهاى مادى و افكار جاهلى نيز از ويژگيهاى مختص خود شناخته مى‌شوند، و چون آدمى نسبت به علايم و نشانه‌هاى آن و اين بصيرت و بينايى پيدا كند، به راه راست رهبرى مى‌شود، و با نور خدا توفيق آن پيدا مى‌كند كه انديشه خطا آميز الهام شده به توسط/ ١٣٣ شيطان را از حقيقتى كه با وحى الاهى و عقل مى‌توان به آن راه يافت، از يكديگر بازشناسد.

در دنيا حق و باطل با يكديگر آميخته است تا دنيا دار بلا و آزمايش باشد، و از اين راه نه تنها اراده آدمى بلكه عقل و فهم او نيز در معرض امتحان قرار گيرد، پس هر كه بتواند آن دو را از يكديگر تميز دهد، از شرّ گمراهى در امان است، ولى بيشترين مردم با هواهاى نفس خويش گرفتار گمراهى مى‌شوند.

بهتر است به بيان اصل تفكر و منبع آن بپردازيم: قلب همچون صفحه سفيدى است كه حقايق آفرينش به ميانجيگرى خرد و دانشى كه خدا به آدمى عطا كرده است، در آن انعكاس پيدا مى‌كند، ولى گاه در برابر قلب چيزهايى پديدار مى‌شود بدون آن كه- اساسا- حقيقتى خارجى داشته باشد. آيا چگونه اين اتفاق مى‌افتد؟

بهتر است در اين باره مثلى بزنيم: مى‌دانيد كه چشم به ميانجيگرى روشنايى چيزها را مى‌بيند، ولى آيا هيچ براى شما اين اتفاق افتاده است كه با چيزى تصادم كرده باشيد و برق شديدى در برابر چشمان جهيده باشد، يا آن كه سرتان به جايى بخورد و با چشمان خويش چيزهايى چون ستارگان را مشاهده كنيد.