تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠٥ - مسوغ و مجوز براى قبول ولايت از طرف جائر

عليهم السّلام بود و در ديوان ظلمه اشتغال داشت و بالاخره زير پرچم ايشان كشته شد سؤال گرديد؟

امام عليه السّلام فرمودند:

خداوند او را بر نيّتش محشور مى‌كند.

يعنى اگر قصدش از رفتن به ديوان ايشان خدمت به خلق و رسيدگى بامور ايشان بوده اهل نجات است و در غير اينصورت مبتلا و گرفتار مى‌باشد.

و غير اين اخبار از روايات و احاديث ديگر كه ظاهر جملگى دلالت دارد بر اينكه در صورت مواسات و احسان با برادران دينى ولايت از حيث ذات مباح و جايز است، بنابراين ولايت نظير دروغ و كذبى است كه در مقام اصلاح بين دو نفر يا دو طائفه گفته مى‌شود.

و بسا از برخى اخبار استحباب ولايت نيز استفاده مى‌گردد چنانچه از پاره‌اى اينطور بدست مى‌آيد كه داخل شدن در سلك ظلمه ابتداءا جايز نبوده منتهى احسان به برادران و رسيدگى به مشكلات و گرفتاريهاى ايشان كفّاره آن مى‌باشد مانند مرسله‌اى كه مرحوم صدوق نقل فرموده و قبلا گذشت و در ذيل روايت زياد بن ابى سلمه كه پيشتر نقل شد آمده است:

اگر عملى از اعمال ظلمه را بعهده گرفتى پس به يك‌يك از برادران دينى خود احسان و خدمت بكن.

شرح مطلوب‌

قوله: اذا تمكّن معه من ايصال الحقّ: ضمير در « معه » به تقلّد الامر راجع است.

قوله: اجعلنى على خزائن الارض: آيه (٥٥) از سوره يوسف.

قوله: و يدلّ عليه قبل الاجماع: اين عبارت اشاره است باينكه اجماع مزبور، اجماع مدركى بوده و اعتبارى ندارد.

قوله: هو اهمّ من مفسدة انسلاك الخ: ضمير « هو » به دفع المفاسد راجع است و كلمه « انسلاك » يعنى در سلك و رديف درآمدن.

قوله: فالمفروض عدم تحقّقه هنا: چون فرض كلام در موردى است كه والى‌