تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٨٩ - تنبيه دوم

استنكاف كند.

پايان كلام محقّق كركى (ره)

مقاله مرحوم شهيد ثانى در كتاب مسالك‌

و مرحوم شهيد ثانى در كتاب مسالك مبحث ارضين مى‌فرمايند:

علماء فرموده‌اند:

احدى حق ندارد كه خراج را انكار كرده و از دادن آن امتناع ورزيده و بدون اذن سلطان در آن تصرّف كند بلكه برخى بر آن ادّعاى اجماع نيز كرده‌اند.

پايان كلام شهيد ثانى در مسالك‌

مقاله ديگر از مرحوم شهيد ثانى‌

و در انتهاى كلامش نيز فرموده:

ظاهر كلمات علماء اينستكه خراج و مقاسمه لازم بوده و بايد آنرا در صورت مطالبه جائر بوى پرداخت يا اگر بخواهند خود در آن تصرّف كنند لازمست از وى اذن و اجازه بگيرند.

پايان كلام شهيد ثانى (ره).

مقاله مرحوم كاشف الغطاء

مرحوم كاشف الغطاء در شرحش بر قواعد نيز بر همين رأى اعتماد نموده و فرموده: بنظر اينحكم قوى مى‌آيد كه بگوئيم:

حصّه سلطان از خراج را اگر سرقت نمايند حرام است و خيانت در آن و امتناع از تسليم ثمنش بوى پس از آنكه آنرا از او خريدند نامشروع و غير جايز است اگرچه البتّه بر سلطان نيز گرفتن آن حرام مى‌باشد چنانچه اين را نيز مى‌پذيريم كه على القاعده تسليم خراج ابتداءا يا غاية بوى مى‌بايد از مصاديق اعانه بر اثم بوده و حرام باشد ولى معذلك حكم باباحه و مشروعيّتش مى‌كنيم بدليل نصّ و تصريح‌