تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٧٠

قوله: ما بين منقطع الجبال بحلوان: كلمه « منقطع » يعنى منتها اليه و آخر و كلمه « حلوان » بضمّ حاء و سكون لام نام موضعى است در عراق.

قوله: الى اطراف القادسيّة: قادسيّه شهرى است نزديك كوفه.

قوله: المتّصل بعذيب: كلمه « عذيب » تصغير « عذب » بوده و آن آبى است كه از جانب راست قادسيّه جارى است و تعلّق به قبيله بنى تميم دارد.

قوله: و من تخوم الموصل: كلمه « تخوم » جمع « تخم » بفتح تاء بوده همچون « فلس » و « فلوس » و آن حدود چيزى را گويند.

قوله: ببلاد عبّادان: كلمه « عبّادان » همين شهر آبادان است.

قوله: فانّما هو اسلامى: يعنى مسلمين بنا كرده‌اند.

قوله: سباخا: يعنى شوره‌زار.

قوله: و يظهر من هذا التّقييد: مقصود تقييدى است كه در كلام مرحوم علّامه آمده يعنى: فامّا الغربى الّذى الخ.

قوله: بلد المدائن: مدائن جمع مدينه است و در وجه تسميه آن باين اسم گفته‌اند: اين اسم نام شهرهاى متعدّدى است كه در جنب هم واقع شده و مجموعا يك شهر بحساب مى‌آيند.

[پايان كتاب‌]

تمام شد جلد چهارم از كتاب « تشريح المطالب» شرح فارسى بر مكاسب محرّمه مرحوم شيخ اعظم در صبح روز جمعه نهم جمادى الاولى سنه يكهزار و چهار صد و ده هجرى قمرى بدست ناتوان اقلّ العباد سيّد محمّد جواد ذهنى تهرانى نزيل قم مشرّفه حرم اهل البيت سلام اللّه عليهم اجمعين و از خداوند متعال توفيق اتمام بقيّه مجلّدات را خواستارم بحقّ محمّد و آله الطّاهرين صلوات اللّه عليهم اجمعين آمين ربّ العالمين‌