تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٤٣ - نصوص وارد در مقام بحث و سنجيدن آنها با قاعده احتياط

لكن يستفاد منه أنّ الصّدقة بهذا الوجه حكم اليأس عن المالك.

ترجمه:

تضعيف دليل احتمال ضمان‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

اين وجهى كه براى احتمال ضمان ذكر گرديد ضعيف و غير قابل اعتماد است و جهت آن اينستكه:

ظاهر دليل اتلاف دلالت مى‌كند كه اتلاف علّت تامّه براى ضمان مى‌باشد در حاليكه مورد بحث اينطور نمى‌باشد زيرا اتلاف كه نفس تصدّق باشد به تنهائى علّت ضمان نبوده بلكه عدم رضايت مالك نيز بايد بآن ضميمه شود از اينرو به دليل « من اتلف» نمى‌توان استدلال بر ضمان نمود بلكه غير از آن به دليل ديگر نيز نيازمنديم.

مگر اينكه بگوئيم:

آخذ بمجرّد اينكه مال را صدقه داد ضامن مى‌شود و در ثبوت ضمان محتاج به امر ديگر نيستيم منتهى اگر مالك بآن راضى گشت و تصدّق را اجازه داد ضمان مرتفع مى‌گردد.

سپس مى‌فرمايند:

علاوه بر آنچه در تضعيف احتمال ضمان گفتيم مى‌گوئيم:

از دليل اتلاف اينطور ظاهر مى‌شود كه اتلاف در جائى موجب ضمان مى‌باشد كه بر عليه مالك واقع شود نه بر له و نفع او كه آن صرف احسان بوى محسوب شده و دليل ضمان از آن قطعا منصرف است و چون بحسب فرض صدقه را بخاطر احسان بودنش در حق مالك و اينكه اقرب طرق ايصال بمالك مى‌باشد تجويز نموده‌ايم لاجرم وجهى ندارد كه در مورد بحث باستناد دليل من اتلف آخذ را ضامن بدانيم.

احتمال و دفع آن‌

ممكنست در مقام احتمال گفته شود: