تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٦١ - امر دوم

جنگ و جهاد از اين زمينها چيزى منظور نمى‌شود زيرا بر استحقاق ايشان نه نصّى در دست بوده و نه اجماعى قائم شده است.

شرح مطلوب‌

قوله: فى صحيحة محمّد بن مسلم عن ابيجعفر عليه السّلام: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (١١) ص (١١٧) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن يعقوب، از محمّد بن يحيى، از محمّد بن حسين، از صفوان، از علاء، از محمّد بن مسلم، از مولانا ابيجعفر عليه السّلام قال:

سئلته عن سيرة الامام عليه السّلام فى الارض الّتى فتحت بعد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فقال:

انّ امير المؤمنين عليه السّلام قد سار فى اهل العراق سيرة فهم امام لسائر الارضين.

قوله: مع انّه يمكن ان يقال انّ عموم ما دلّ الخ: مرحوم مصنّف تا اينجا پذيرفت كه اذن امام عليه السّلام در مفتوح عنوة بودن زمين شرط است ولى از اينجا به بعد در مقام منع اين اشتراط بوده و حاصل فرموده ايشان اينستكه:

نسبت بين اخبارى كه اراضى انفال را مقيّد نموده‌اند باينكه با قهر و غلبه و ستيز فتح نبايد شده باشند و زمينهاى مفتوحه با جنگ و ستيز را بايد در مصالح مسلمين صرف نمود و بين مرسله ورّاق عموم و خصوص من وجه است زيرا مضمون اخبار دسته اوّل آنستكه اراضى مفتوحة عنوة ملك جميع مسلمين است اعمّ از آنكه فتح آنها باذن امام عليه السّلام صورت گرفته يا بدون آن انجام شده باشد پس جهت اختصاص اين اخبار آنستكه مورد آنها خصوص اراضى است و وجه عمومشان اينستكه حكم مذكور در آنها هم شامل صورت اذن امام عليه السّلام شده و هم فرض عدم اذن را مى‌گيرد.

و مضمون مرسله آنستكه غنائم بدست آمده در جنگهائى كه بدون اذن امام عليه السّلام واقع شده‌اند ملك امام عليه السّلام هستند اعمّ از آنكه غنائم مزبور اراضى بوده يا غير آن باشند، پس وجه اعمّ بودن اين خبر از اخبار ياد شده آنستكه مورد آن مطلق غنائم است چه زمين و چه غير آن در حاليكه مورد آن اخبار خصوص‌