بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٣٦ - امر چهارم تقسيم مقدمه و شرح دو قسم مشهور آن

ترجمه:

امر چهارم: تقسيم مقدّمه و شرح دو قسم مشهور آن‌

اصوليّون مقدّمه را به دو قسم مشهور تقسيم كرده‌اند:

١- مقدّمة الوجوب.

٢- مقدّمة الواجب.

١- مقدّمة الوجوب‌

مقدّمة الوجوب كه بآن « المقدّمة الوجوبيّه» نيز مى‌گويند از نظر مشهور عبارتست از امرى كه نفس وجوب بآن متوقّف باشد مثلا شرط وجوب بحساب آيد.

برخى از اصوليّون در شرح آن فرموده‌اند:

مقدّمة الوجوب آنستكه آنرا در واجب بنحوى اخذ كنند كه مفروض التّحقّق و الوجود باشد و با اينحال بآن مقدّمة الوجوب گويند.

مثال‌

مثال مقدّمة الوجوب همچون: استطاعت نسبت به حجّ و مانند بلوغ و عقل و قدرت نسبت بتمام واجبات كه بنابر مشهور استطاعت شرط براى وجوب حجّ بوده بطورى كه در صورت حصولش حجّ واجب و بفرض عدمش حجّ واجب نيست و طبق رأى ديگر آنرا در حجّ بنحوى اخذ نموده‌اند كه تحقّق و وجودش مفروض مى‌باشد و بعبارت ديگر پس از فرض تحقّق و وجود استطاعت حجّ را واجب خوانيم.

و بهرتقدير اينگونه از مقدّمات را مقدّمة الوجوب و واجب را نسبت بآنها واجب مشروط نامند.

٢- مقدّمة الواجب‌

مقدّمة الواجب كه بآن « المقدّمة الوجوديّة» نيز مى‌گويند عبارتست از امرى كه وجود واجب پس از فرض عدم تقييد وجوب بآن موقوف باشد و بعبارت ديگر: