بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٥٨ - بخش دوم مبحث ملازمات عقليه

سخن گفتيم و از حجّيّت اصالة الظّهور نيز در مباحث حجّت بايد بحث كرد.

توضيح‌

در اينجا دو مسئله بوده كه مى‌بايد بشرح و توضيح آن پرداخت:

مسئله اوّل‌

اگر عقل بحسن يا قبح شيئى از نظر شرع حكم نمود يا احيانا دلالت كرد كه فعل يا ترك آن لازم و واجب است بهرطريقى از طرق و سببى از اسباب آتيه كه انشاء اللّه شرح آنها خواهد آمد كه باشد جاى طرح اين سؤال است كه آيا:

باينحكم عقلى، حكم شرعى نيز ثابت مى‌شود يا نه؟

و بعبارت ديگر:

آيا از حكم عقل مى‌توان كشف نمود كه شارع مقدّس در واقع بآن حكم فرموده يا چنين كشفى ممكن نيست؟

مآل و برگشت اين سؤال بآنست كه بگوئيم:

آيا حكم عقل حجّت است يا حجّت نيست؟

اين بحث را همانطوريكه گفتيم در مباحث حجّت بايد ذكر نمود و اينجا جايش نيست و عنقريب انشاء اللّه خواهيم گفت كه ممكنست از غير كتاب و سنّت نيز بحكم شرعى قطع و يقين پيدا كرد و وقتى قطع حاصل شد چگونه حجّت مى‌باشد.

مسئله دوّم‌

آيا عقل از طريقى مى‌تواند بدست آورد كه فلان شيئ مثلا از نظر شرع حسن يا قبيح بوده و يا احيانا فعل يا تركش شرعا لازم است يا چنين اقتدارى را ندارد؟

و بعبارت ديگر:

پس از آنكه عقل حسن اشياء و لزوم فعل آنها يا قبح و لزوم تركشان را درك نمود آيا از اين ادراك مى‌تواند كشف كند كه از نظر شارع نيز امر همانطور است كه‌