بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٥٦ - وجوب خروج از مكان غصبى يا حرمت آن
في خارج الدّار و الكون في خارج الدّار ملازم لعنوان التّخلّص عن الحرام لا نفسه، و لا يلزم من فرض وجوب التّخلّص فرض وجوب لازمه فانّ المتلازمين لا يجب أن يشتركا في الحكم كما تقدّم في مسألة الضّدّ.
و اذا لم يجب الكون خارج الدّار كيف تجب مقدّمته.
ترجمه: سپس مرحوم مصنّف مىفرمايند:
و امّا اينكه خروج واجب غيرى نيست دليل آن نيز سه امر مىباشد:
دليل اوّل
قبلا گفته شد كه مقدّمه واجب بفرض اينكه تخلّص واجب نفسى باشد واجب نيست.
دليل دوّم
خروج از ملك غصبى كه بنظر قائل همان حركات خروجيّه باشد مقدّمه براى نفس تخلّص از حرام نيست بلكه على التّحقيق مقدّمه است براى كون و تحقّق در خارج ملك و كون در خارج ملك ملازم است با عنوان تخلّص از حرام نه آنكه نفس آن باشد و در محلّش مقرّر است كه از فرض وجوب تخلّص لازم نمىآيد فرض وجوب لازمش چه آنكه واجب نيست متلازمين در وجود با هم در حكم نيز مشترك باشند چنانچه شرح آن در مسئله ضدّ گذشت و وقتى كون در خارج ملك واجب نشد چگونه مقدّمهاش را واجب بدانيم.
بيان مراد
قوله: فلانّه اوّلا الخ: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » مىباشد.
متن: و (ثالثا)- لو سلّمنا انّ التّخلّص واجب نفسي و انّه نفس الكون خارج الدّار فتكون الحركات الخروجيّة مقدّمة له و انّ مقدّمة الواجب واجبة- لو سلّمنا كلّ ذلك فانّ مقدّمة الواجب انّما تكون واجبة حيث لا مانع من ذلك كما لو