بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٦٧ - امر هشتم مقدمات مفوته

در واجب مشروط وجوب توقّف بر شرط دارد و قبل از حصول شرط اساسا وجوب انشاء نشده ولى در واجب معلّق فعل يعنى واجب متوقّف بر فرارسيدن وقت مى‌باشد، بنابراين قبل از زمان ذو المقدّمه هيچ مانعى از فرض وجوب در بين نيست.

مناقشه مرحوم مصنّف در گفتار مذكور

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ولى در مقام مناقشه مى‌توان گفت:

بفرض بپذيريم كه زمان وجوب بر زمان واجب مقدّم است معذلك بايد بگوئيم فرض رجوع قيد به واجب نياز بدليل دارد و صرف ثبوت وجوب مقدّمه مفوّته پيش از زمان وجوب ذو المقدّمه بتنهائى نمى‌تواند دليل بر ثبوت واجب معلّق باشد زيرا طريق صحيح در تصحيح وجوب مقدّمه مفوّته منحصر در گفتار مذكور نبوده بلكه از طريق ديگر مى‌توان آنرا توجيه و تصحيح نمود چنانچه عنقريب بيان راه صحيح آن خواهد آمد.

بيان مراد

قوله: فيما يبدو: يعنى بحسب ظاهر.

قوله: و ذلك فى خصوص الموقّتات: مشار اليه « ذلك » حلّ مذكور مى‌باشد.

قوله: بفرض انّ الوقت فى الموقّتات الخ: مانند حجّ كه وقت يعنى موسم ظرف و قيد براى فعل حجّ بوده نه انشاء وجوب آن بلكه پيش از رسيدن وقت وجوب انشاء شده است.

قوله: و بين الواجب المشروط: مثال واجب مشروط همچون حجّ نسبت باستطاعت و مثال واجب معلّق مانند حجّ نسبت به زمان و موسم آن.

قوله: و عليه لا مانع من فرض الخ: ضمير در « عليه » به حلّ مذكور راجع است.

قوله: لا ينحصر فيه: ضمير در « فيه » به حلّ مذكور راجع است.