بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٥٥ - تعجب مصنف(ره) از مرحوم صاحب فصول

يعنى مسئله تحسين و تقبيح عقلى داخل باشد و ما قبلا گفتيم:

حسن و قبحى را كه عقل بسبب عادت يا انفعال و يا امثال ايندو درك نموده و نيز بآنچه كه از غير سبب عام تحصيل كرده در موضوع مسئله ما داخل نمى‌باشد.

بيان مراد

قوله: لانّه من جملتهم: ضمير در « لانّه » به شارع و در « جملتهم » به عقلاء عود مى‌كند.

قوله: لا انّهما شيئان: ضمير تثنيه به تحسين و تقبيح عقلى و تحسين و تقبيح شرعى راجع است.

قوله: و ان توهّم ذلك بعضهم: مشار اليه « ذلك » كونهما شيئين احدهما يلزم الآخر مى‌باشد.

قوله: و عليه الخ: يعنى و بناء على كونهما شيئا واحدا لا شيئين الخ.

قوله: و امّا نحن فانّما جعلنا الخ: ترجمه تحت اللّفظى اين عبارت چنين است:

و امّا ما پس ملازمه بين حكم عقل و شرع را مسئله مستقلّه‌اى قرار داديم بخاطر اختلافى كه در اينمسئله واقع شده و منشاء اين اختلاف توهّم تفكيك بين آن و مسئله تحسين و تقبيح مى‌باشد.

قوله: من انكاره للملازمة: ضمير در « انكاره » به صاحب فصول (ره) راجع است.

قوله: مع قوله بالتّحسين و التّقبيح: ضمير در « قوله » به صاحب فصول (ره) عود مى‌كند.

قوله: و كانّه ظنّ انّ كلّ ما ادركه الخ: ضمير در « كانّه » به صاحب فصول راجع است.

قوله: و هى بادى رأى الجميع: يعنى قضايائى كه آراء عقلاء بر آن متطابق است همان قضايائى است كه مبدء رأى جميع عقلاء مى‌باشد.

قوله: و فى مثلها نقول بالملازمة: ضمير در « مثلها » به القضايا الّتى تطابقت عليها