بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٤٨ - مبحث سوم ثبوت ملازمه بين حكم عقل و حكم شرع

و بعبارت روشن‌تر بگوئيم:

نزاع اينجا در اينمسئله است كه:

آيا مثل چنين امرى از شارع مقدّس امر تأسيسى است (امر مولوى) يا امر تأكيدى مى‌باشد (امر ارشادى)؟

بايد بگوئيم:

در اينمسئله اختلاف است و حقّ از نظر ما اينستكه امر مزبور ارشادى مى‌باشد زيرا فرض اينستكه حكم عقل براى دعوت مكلّف به انجام فعل حسن و منزجر شدن از فعل قبيح كافى بوده و مجرّد آن موجب اراده مكلّف براى قيام بآن و ارتداع از فعل قبيح مى‌باشد پس با حصول داعى بر انجام يا ترك بواسطه حكم عقلى ديگر نيازى بامر مستقلّ از جانب مولى نداريم بلكه مى‌توان گفت امر صادر از شارع اگر بداعى بعث و مولويّت و بعبارت ديگر تأسيسى باعث عبث و لغو بوده بلكه اساسا مستحيل مى‌باشد زيرا صدور اين امر از قبيل تحصيل حاصل است.

بنابراين هرامرى كه در لسان شرع نسبت بمواضعى كه از مستقلّات عقليّه بحساب مى‌آيد وارد شود بناچار محمول بر تأكيد حكم عقل و ارشاد بوده نه تأسيس و امر مولوى.

بيان مراد

حاصل مراد مرحوم مصنّف آنستكه:

اوامر و نواهى صادر از شارع مقدّس بر دو قسم است:

الف: اوامر و نواهى مولوى.

ب: اوامر و نواهى ارشادى.

اوامر و نواهى مولوى عبارتند از آنهائيكه صدورشان از شارع مقدّس بمناط اين باشد كه جناب شارع مولى و ولى‌نعمت مى‌باشد و چون اطاعت و فرمانبردارى ولى‌نعمت بر ريزه‌خواران واجب و لازم است لاجرم اطاعت از نفس امر و گردن نهادن در قبال مجرّد نهى لازم و واجب مى‌باشد و بدين ترتيب ثواب و عقاب بر