بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٤٤ - مبحث دوم ادراك حسن و قبح بواسطه عقل

ادراك عقلاء و تطابق آرائشان بر مدح فاعل حَسَن و ذمّ انجام‌دهنده قبيح چنانچه شرح و توضيح آنرا در ابحاث گذشته ذكر نموديم.

و وقتى به ثبوت حسن و قبح باين معنا اعتراف نمودند در واقع به ادراك عقل اعتراف كرده‌اند و معنا ندارد بين ثبوت حسن و قبح و بين ادراك عقل ايندو را تفكيك بياندازيم مگر آنكه تفكيك بين شيئ و ذاتش جايز باشد.

بلى اگر حسن و قبح را بمعناى اوّل و دوّم تفسير كنند ممكنست بتوان باين تفكيك قائل شد ولى حسن و قبح باين دو معنا مورد نزاع با ايشان نيست و آنها نيز همچون عدليّه آندو معنا را قبول دارند و اين امر واضح بوده و احتياجى به بيان بيش از اين ندارد.

بيان مراد

قوله: و الشّيئ الثّابت قطعا عنهم: ضمير در « عنهم » به اخباريّين راجع است.

قوله: الباحثين منهم: ضمير در « منهم » به اخباريّين راجع است.

قوله: الّتى عقدنا لها هذا المبحث: ضمير در « لها » به مسئلتنا راجع است.

قوله: انكار الملازمة بينه و بين حكم الشّرع: ضمير در « بينه » به ادراك عقل راجع است.

قوله: لانّه قد تقدّم انّه لا واقعيّة: ضمير در « لانّه » و « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: و بين ادراك العقل لهما: ضمير در « لهما » به حسن و قبح عود مى‌كند.

قوله: و لكنّهما ليسا موضع النّزاع عندهم: ضمير در « لكنّهما » به حسن و قبح راجع است.

متن:

المبحث الثّالث ثبوت الملازمة العقليّة بين حكم العقل و حكم الشّرع‌

و معنى الملازمة العقليّة هنا- على ما تقدّم- انّه اذا حكم العقل بحسن شيئ او قبحه هل يلزم عقلا أن يحكم الشّرع على طبقه؟

بيان المراد، شرح فارسى بر اصول الفقه ؛ ج‌٣ ؛ ص٨٤٥