بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٦٢ - صحت نماز در حال خروج از ملك غصبى

و اگر وقت ضيق باشد بين حرام غصبى و نماز واجب تزاحم واقع مى‌شود و چون نماز در هيچ حالى نبايد ترك شود لاجرم ادائش واجب بوده مشروط باينكه آنچه مستلزم تصرّف زائد در ملك غصبى است مكلّف حذف و ترك نمايد فلذا بر او لازم است كه براى ركوع و سجود اشاره نموده و قرائتش را در حال حركت و راه رفتن بخواند و بدين ترتيب استقرار و اطمئنان كه از واجبات نماز اختيارى است ساقط مى‌باشد.

و اگر قائل شديم كه خروج نه بر صفت وجوب واقع شده و نه حرمت در صورتيكه خواندن نماز مستلزم تصرّف زائدى نباشد هيچ مانعى از بجاى آوردنش در حال خروج وجود نداشته حتّى در توسعه وقت بهمان نحوى كه شرحش گذشت.

بيان مراد

قوله: فانّه لا مانع من الاتيان بالصّلوة حالته: ضمير در « فانّه » بمعناى « شأن » بوده و در « حالته » به خروج راجع است.

قوله: سواء ضاق وقتها: يعنى وقت الصّلوة.

قوله: فانّ هذا التّصرّف الزّائد حينئذ: يعنى حين الاستلزام.

قوله: مع ترك ما يستلزم منها: يعنى من الصّلوة.

متن:

المسئلة الخامسد دلالة النّهي على الفساد تحرير محلّ النّزاع‌

هذه المسألة من أمّهات المسائل الاصوليّة الّتي بحثت من القديم. و لأجل تحرير محلّ النّزاع فيها و توضيحه علينا أن نشرح الالفاظ الواردة في عنوانها و هي كلمة: الدّلالة، النّهي، الفساد.

و لا بدّ من ذكر المراد من الشّيئ المنهي عنه أيضا، لانّه مدلول عليه بكلمة النّهي اذ النّهي لا بدّ له من متعلّق.