بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٥٧ - وجوب خروج از مكان غصبى يا حرمت آن

كانت محرمة في نفسها كركوب المركب الحرام في طريق الحجّ فانّه لا يقع على صفة الوجوب و ان توصل به الى الواجب. و هنا الحركات الخروجيّة تقع على صفة الحرمة كما قدّمنا باعتبار انّها من افراد الحرام و هو التّصرّف بالمغصوب فلا تقع على صفة الوجوب من باب المقدّمة.

ترجمه:

دليل سوّم‌

بفرض پذيرفتيم كه تخلّص واجب نفسى است و آن همان نفس كون در خارج ملك غصبى مى‌باشد در نتيجه حركات خروجيّه مقدّمه آن بوده و مقدّمه واجب نيز واجب است در جواب مى‌گوئيم:

مقدّمه واجب در جائى واجب است كه مانعى از وجوبش در بين نباشد فلذا اگر مقدّمه‌اى حرام فرض گردد بصرف اينكه مقدّمه واجب واقع شده نمى‌توان حكم بوجوبش نمود نظير سوار شدن بر مركب غصبى در طريق حجّ چه آنكه ركوب بر مركب اگرچه بملاحظه مقدّمه بودنش براى سير الى الحجّ واجب است ولى در مثال مذكور ابدا نمى‌توان آنرا متّصف بوجوب دانست و در مورد بحث نيز حركات خروجيّه اگرچه مقدّمه براى تخلّص از حرام هستند ولى چون مصداق غصب و تصرّف در ملك غصبى مى‌باشند لاجرم نمى‌توان آنها را از باب مقدّمه واجب، واجب دانست.

بيان مراد

قوله: و انّه نفس الكون خارج الدّار: ضمير در « انّه » به تخلّص راجع است.

قوله: مقدّمة له: ضمير در « له » به تخلّص برمى‌گردد.

قوله: حيث لا مانع من ذلك: مشار اليه « ذلك » وجوب مى‌باشد.

قوله: كما لو كانت محرمة فى نفسها: ضمير در « كانت » به مقدّمه راجع است.

قوله: فانّه لا يقع على صفة الوجوب: ضمير در « فانّه » به ركوب راجع است.

قوله: و ان توصل به الى الواجب: ضمير در « به » به ركوب برمى‌گردد.

متن: فان قلت، انّ المقدّمة المحرمة انّما لا تقع على صفة الوجوب حيث‌