بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٨٣ - شرح كلمه«جواز»

را متعلّق به معنونى كه وجودا واحد است دانست زيرا لازمه آن اينستكه نفس امر و نهى در شيئ واحد اجتماع كرده باشند و پرواضح است كه آن مستحيل و غير ممكنست، پس يا تنها امر باقى بوده بدون نهى و يا نهى باقى است بدون امر.

و مرحوم صاحب معالم در مقام بيان تحرير نزاع عبارت بسيار متين و نيكوئى آورده چه آنكه ايشان بجاى كلمه « اجتماع » از لفظ « توجّه » استفاده نموده و فرموده است:

از نظر ما حقّ اينستكه توجّه امر و نهى به شيئ واحد ممتنع است ...

بيان مراد

قوله: لانّه لا يلزم منه اجتماع نفس الامر و النّهى: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » بوده و ضمير در « منه » به اجتماع عنوانين برمى‌گردد.

قوله: انّه لا بأس فيه من الاجتماع: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و ضمير در « فيه » به اجتماع موردى راجع است.

قوله: ليس هو قولا باجتماع الامر و النّهى الخ: ضمير « هو » به قول بجواز اجتماع امر و نهى راجع است.

قوله: بل امّا انّه يرجع الى القول الخ: ضمير در « انّه » به قول بجواز اجتماع امر و نهى عود مى‌كند.

قوله: فانّه لا يمكن الخ: ضمير در « فانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: حينئذ: يعنى حين سراية الحكم من العنوان الى المعنون اوّلا و عدم ايجاب تعدّد العنوان لتعدّد المعنون ثانيا.

قوله: و توجّههما متعلّقين بذلك المعنون الواحد: ضمير تثنيه در « توجّههما » به امر و نهى عود مى‌كند.

قوله: لانّه يلزم اجتماع نفس الامر و النّهى: ضمير در « لانّه » به بقاء الامر و النّهى معا راجع است.

قوله: و لقد احسن صاحب المعالم الخ: وجه حسن تعبير آنستكه:

لفظ اجتماع ظهورش در فعليّت امر و نهى و بقاء آنها مى‌باشد بخلاف كلمه‌