بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٤٤ - تصوير موارد ارجحيت واجب از ضد خود

معيّن باشد چه آنكه براى مخيّر بدل بوده كه در صورت نياوردن آن بدل بجايش قرار مى‌گيرد بخلاف معيّن كه در صورت ترك جانشين ندارد.

مثال آن عبارتست از اجتماع سفرى كه نذر شده در روز معيّن انجام شود با خصال كفّاره كه شخص بخواهد در همان روزى كه مى‌بايد بسفر رود از باب عمل بكفّاره روزه بگيرد كه در اينفرض بدون شكّ سفر بر كفّاره مقدّم است لذا اگر سفر را ترك كرده و روزه را اختيار كند بنابر اينكه امر بالشّيئ مقتضى نهى از ضدّ باشد روزه فاسد بوده زيرا متعلّق نهى قرار گرفته است.

بيان مراد

قوله: فانّه بناء على اقتضاء الامر الخ: ضمير در « فانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: لا تصحّ منه النّوافل مطلقا: ضمير مجرورى در « منه » به « من موصوله» راجع بوده و كلمه « مطلقا » يعنى هرنافله‌اى كه باشد چه نوافل راتبه بوده و چه غير آن.

قوله: فانّ عدم جواز فعل النّافلة حينئذ: كلمه « حينئذ » يعنى حين لم نقل بالنّهى عن الضّدّ.

قوله: و لكنّه اقلّ اهمّيّة عند الشّارع: ضمير در « لكنّه » به ضدّ راجع است.

قوله: و الاوّل مضيّق: مقصود از « الاوّل » واجب مى‌باشد.

قوله: مع خصال الكفّارة: چه آنكه مكلّف در خصال كفّاره مخيّر است بين عتق بنده و گرفتن روزه و دادن طعام بفقير.

متن: هذه خلاصة بيان ثمرة المسألة مع بيان موارد ظهورها، و لكن هذا المقدار من البيان لا يكفي في تحقيقها فانّ ترتّبها و ظهورها يتوقّف على أمرين:

( الاوّل)- القول بأنّ النّهي في العبادة يقتضي فسادها حتّى النّهي الغيري التّبعي، لانّه اذا قلنا بانّ النّهي مطلقا لا يقتضي فساد العبادة او خصوص النّهي التّبعي لا يقتضي الفساد فلا تظهر الثّمرة ابدا. و هو واضح لانّ الضّدّ العبادي حينئذ