بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢٣ - باب اول ضد عام

مى‌باشد.

جمعى ديگر فرموده‌اند:

اقتضاء بنحو لزوم بيّن بمعناى اخصّ مى‌باشد پس دلالت امر بر نهى بطريق دلالت التزامى است.

دسته‌اى ديگر فرموده‌اند:

اقتضاء بنحو لزوم بيّن بمعناى اعمّ يا لزوم غير بيّن مى‌باشد در نتيجه امر بالشّيئ اقتضائش نسبت به نهى از ضدّ عام اقتضاء عقلى صرف مى‌باشد.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

حقّ از نظر ما اينستكه امر بالشّيئ بهيچيك از انحاء مذكور مقتضى نهى از ضدّ عام نيست يعنى نهى مولوى از ترك در بين نبوده كه نفس امر بفعل بوجهى از وجوه ياد شده بر آن دلالت كند.

بيان مراد

قوله: و عدمه: يعنى و عدم الاقتضاء.

قوله: فانّ الظّاهر انّهم متّفقون: ضمير در « انّهم » به اصوليّون عود مى‌كند.

قوله: فى كيفيّته: يعنى فى كيفيّت الاقتضاء.

قوله: فقيل انّه على نحو العينيّة: ضمير در « انّه » به اقتضاء برمى‌گردد.

قوله: فيدلّ عليه حينئذ: ضمير در « يدلّ » به امر بالشّيئ و در « عليه » به نهى از ضدّ عام برمى‌گردد و كلمه « حينئذ » يعنى حين كون امر بالشّيئ عين النّهى عن الضّدّ.

قوله: باعتبار ان ينحلّ الخ: ضمير در « ينحلّ » به امر بالشّيئ راجع است.

قوله: جزءا تحليليّا فى معنى الوجوب: مقصود از « جزء تحليلى» جزء عقلى است.

قوله: فيكون اقتضائه له: ضمير در « اقتضائه » به امر بالشّيئ راجع بوده و در « له » به نهى از ضدّ عام برمى‌گردد.

قوله: انّه لا يقتضيه: ضمير در « انّه » به امر بالشّيئ راجع بوده و ضمير مفعولى‌