إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٠٨ - امر اول مقصود از عنوان«على وجهه» چيست؟

لا خصوص الكيفيّة المعتبرة في المأمور به شرعا، فإنّه عليه يكون (على وجهه) قيدا توضيحيّا، و هو بعيد، مع أنّه يلزم خروج التّعبّديّات عن حريم النّزاع، بناء على المختار، كما تقدّم من أنّ قصد القربة من كيفيّات الإطاعة عقلا، لا من قيود المأمور به شرعا(١).

(١)- ٢: مقصود از عنوان «على وجهه»، اين است كه مكلّف، مأمور به را با همان خصوصيّات معتبره «شرعيّه» اتيان نمايد كه در اين صورت، خصوصيّات «عقليّه» شامل و داخل در عنوان «على وجهه» نيست.

مصنّف رحمه اللّه دو اشكال به تفسير مذكور دارد:

الف: لازمه تفسير مزبور، اين است كه: قيد مذكور، يك قيد توضيحى باشد زيرا عنوان «الاتيان بالمأمور به» معنايش اين است كه: مكلّف، مأمور به را با تمام اجزا و شرائط انجام دهد مثلا نماز را با تكبيرة الاحرام شروع و با سلام ختم كند ولى كسى كه فرضا نماز را بدون ركوع مى‌خواند او «لم يأت بما هو المأمور به» پس طبق تفسير دوّم، معناى «الاتيان بالمأمور به» اين است كه: مأمور به با اجزا و شرائطش انجام شود در اين صورت، فائده‌اى بر قيد «على وجهه» مترتّب نيست و يك قيد توضيحى محسوب مى‌شود درحالى‌كه «ظاهر» اين است كه قيود وارده در بحث، توضيحى نباشند.

ب: طبق مبناى ما بايد «عبادات» از دائره بحث اجزا خارج شود درحالى‌كه عمده بحث اجزا، مربوط به عبادات است زيرا: اگر نماز با تمام اجزا و شرائط شرعيّه خوانده شود ولى فاقد قصد قربت باشد- كه به نظر ما عقل، حكم به اعتبار قصد قربت در عبادات مى‌كند نه شرع- كسى نمى‌تواند بحث كند آيا آن نماز، مقتضى اجزا هست يا نه زيرا عبادت و نماز بدون قصد قربت، مسلّما مجزى نيست درحالى‌كه طبق تفسير دوّم از عنوان «على وجهه»: «يصدق انّه اتى بالمأمور به بتمام خصوصيّاته الشرعيّة» لكن بعضى از