إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٥٤ - ملاك وجوب غيرى فعلى مقدمات وجوديه چيست؟

موجود اخذ فيه و لو «متأخّرا» ب او «مطلقا» ج منجّزا كان او معلّقا.

الف: وجوب ذى المقدّمه ممكن است مشروط به شرطى باشد كه آن شرط فعلا موجود است مانند حج، نسبت به استطاعت.

ب: طبق بيانى كه ما ذكر كرديم: اگر حج را نسبت به استطاعت در نظر بگيريد، شرطش، شرط «مقارن» هست يعنى بايد استطاعت، تحقّق پيدا كند تا وجوب، فعليّت داشته باشد و اگر همان حجّ مشروط به استطاعت به شرط مقارن را با زمان، مقايسه كنيد وجوبش مشروط است امّا زمان، به نحو شرط «متأخّر» مدخليّت دارد.

ج: ممكن است ذى المقدّمه، واجب مطلق باشد، منجزا كان او معلّقا.

به‌هرحال بايد ذى المقدّمه، وجوب فعلى داشته باشد تا اينكه مقدّمه، وجوب غيرى فعلى پيدا كند.

قوله: «فيما اذا لم يكن مقدّمة للوجوب‌ ايضا.»

٢- شرط دوّم وجوب فعلى غيرى مقدّمه وجوديّه، اين است كه: مقدّمه وجودى نبايد عنوان مقدّمه وجوبى هم داشته باشد به عبارت ديگر اگر شى‌ء هم مقدّمه وجوديّه باشد هم مقدّمه وجوبيّه، در اين صورت، آن مقدّمه، وجوب غيرى پيدا نمى‌كند.

سؤال: كدام‌يك از مقدّمات، ممكن است مجمع العنوانين باشد؟

جواب: «وقت» نسبت به نماز، در دو جهت، دخالت دارد، هم در وجوب نماز، مدخليّت دارد هم در وجود نماز، دخيل هست مثلا نماز ظهر، قبل از زوال هم باطل است‌