تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣
سعادتمند است و الَّا، بدبخت و بينوا.
***
سپس، به سراغ گروه مخالف رفته، مىفرمايد: «نوميد و محروم گشت هر كس نفس خود را با معصيت و گناه آلوده ساخت» «وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها».
«خابَ» از ماده «خيبة» به معنى نرسيدن به مطلوب و محروم شدن و زيانكار گشتن است. «١»
«دَسَّاها» از ماده «دَسّ» در اصل به معنى داخل كردن چيزى توأم با كراهت است، چنان كه قرآن مجيد درباره عرب جاهلى و زنده به گور كردن دختران مىفرمايد: أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ: «آن را با كراهت و نفرت در خاك پنهان مىكند» «٢» و «دسيسه» به كارهاى مخفيانه زيانبار گفته مىشود.
در تناسب اين معنى با آيه مورد بحث بيانات گوناگونى گفتهاند:
گاه، گفته شده: اين تعبير كنايه از فسق و گناه است؛ چرا كه اهل تقوا و صلاح، خود را آشكار مىسازند، در حالى كه افراد آلوده و گنهكار خود را پنهان مىدارند، چنان كه نقل شده است: سخاوتمندان عرب، خيمههاى خود را در نقاط مرتفع مىزدند، و شبها آتش روشن مىكردند، تا نيازمندان در طول شب و روز به سراغشان بروند، و مورد محبت آنها واقع شوند، ولى، افراد بخيل و لئيم در زمينهاى پست خيمه برپا مىكردند، تا كسى به سراغ آنان نيايد!
و گاه، گفتهاند: منظور اين است كه گنهكاران خود را در لابلاى صالحان پنهان مىكنند.
يا اين كه: نفس خود يا هويت انسانى خويش را در معاصى و گناه پنهان مىدارند.