تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧
صورت فعل مضارع آمده، تا عموميت اين حوادث را در بستر زمان روشن سازد.
***
در ششمين و هفتمين سوگند، به سراغ «آسمان» و «خالق آسمان» مىرود، مىفرمايد: «به آسمان و آن كسى كه آسمان را بنا كرده سوگند» «وَ السَّماءِ وَ ما بَناها».
اصل خلقت آسمان با آن عظمت خيره كننده، از شگفتىهاى بزرگ خلقت است، و بناء و پيدايش اين همه كواكب، اجرام آسمانى و نظامات حاكم بر آنها شگفتى ديگر، و از آن مهمتر خالق اين آسمان است.
قابل توجه اين كه: «ما» در لغت عرب، معمولًا براى «موجود غير عاقل» مىآيد، و اطلاق آن بر خداوند عالم حكيم تناسبى ندارد، و لذا بعضى ناچار شدهاند «ما» را در اينجا «مصدريه» بگيرند، نه «موصوله» و در اين صورت، مفهوم آيه چنين مىشود: «سوگند به آسمان و بناى آسمان».
ولى، با توجه به آيات «وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها* فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها» كه تفسير آن به زودى بيان مىشود، راهى جز اين نيست كه «ما» «موصوله» و اشاره به ذات پاك خداوند باشد، كه خالق همه آسمانها است، و استعمال «ما» در مورد افراد عاقل نيز در لغت عرب بى سابقه نيست، در آيه ٣ سوره «نساء» مىخوانيم:
فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساء: «ازدواج كنيد زنانى را كه مورد علاقه شما است».
جمعى از مفسران معتقدند: تعبير به ما: «چيزى» در اينجا براى اين است كه، مبدأ جهان را نخست به صورت مبهم ذكر كرده باشد، تا بعداً با دقت و مطالعه، به علم و حكمت او آشنا شوند و «چيزى» تبديل به «كسى» گردد، ولى تفسير اول مناسبتر است.