تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٦
خالى از طوفان و امواج خروشان بَحْرٌ ساجٍ: «درياى آرام» گفته مىشود.
در هر حال، آنچه در شب مهم است، همان آرامشى است كه بر آن حكمفرما است، و طبعاً اعصاب و روح انسان را در آرامش فرو مىبرد، و براى تلاش و كوشش فردا و فرداها آماده مىسازد، و از اين نظر، نعمت بسيار مهمى است، كه شايسته است سوگند به آن ياد شود.
ميان اين دو قسم، و محتواى آيه، شباهت و رابطه نزديكى وجود دارد، «روز» همچون نزول نور وحى بر قلب پاك پيامبر صلى الله عليه و آله است و «شب» همچون انقطاع موقت وحى كه آن نيز در بعضى از مقاطع لازم است.
***
و به دنبال اين دو سوگند بزرگ، به نتيجه و جواب قسم پرداخته، مىفرمايد:
«پروردگارت هرگز تو را ترك نگفته، و هرگز مورد خشم قرار نداده است» «ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلى».
«وَدَّعَ» از ماده «توديع» به معنى ترك گفتن و وداع كردن است.
«قَلى» از ماده «قلا» (بر وزن صدا) به معنى شدت بغض و عداوت است و از ماده «قَلْو» (بر وزن سرو) به معنى پرتاب كردن نيز آمده است.
«راغب» معتقد است: هر دو به يك معنى باز مىگردد؛ زيرا كسى كه مورد عداوت انسان است، گوئى قلب، او را پرت مىكند و نمىپذيرد. «١»
اين تعبير، دلدارى و تسلّى خاطرى است براى شخص پيامبر صلى الله عليه و آله، كه بداند اگر گاهى در نزول وحى تأخير افتد، روى مصالحى است كه خدا مىداند، و هرگز دليل بر آن نيست كه طبق گفته دشمنان، خداوند نسبت به او خشمگين شده